مقایسه آزمایشگاهی اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز با دهانشویه فلوراید 05/0%، کلرهگزیدین 2/0% و ترکیب فلوراید-کلرهگزیدین | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 6، دوره 36، شماره 4 - شماره پیاپی 83، دی 1391، صفحه 301-308 اصل مقاله (212.85 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2012.51 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| لقمان رضائی صوفی1؛ نسرین رفیعیان2؛ مینا جزایری* 2؛ حمیدرضا عبدالصمدی3؛ شاهین کسرایی4؛ محمدیوسف علیخانی5؛ محمدعلی سیف ربیعی6؛ لیلا دهقان پور7 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1استادیار گروه ترمیمی و زیبایی، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استادیار گروه بیماریهای دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3دانشیار بیماریهای دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4دانشیار ترمیمی و زیبایی، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5استادیار گروه میکروب شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6استادیار گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 7دندانپزشک | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه: دهانشویهها در کنار سایر روشهای پیشگیری از پوسیدگی در کاهش پوسیدگی نقش مهمی دارند. هدف از انجام این مطالعه مقایسه آزمایشگاهی اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز با دهانشویه فلوراید 05/0%، کلرهگزیدین2/0% و ترکیب فلوراید-کلرهگزیدین بود. مواد و روشها: در این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی، 50 دندان پره مولر به صورت جداگانه در لولههای آزمایش حاوی محیط پوسیدگیزا (استرپتوکوک موتانس، لاکتوباسیل و 3 میلیلیتر محلول سوکروز 20%) قرار گرفتند. هر کدام از لولههای حاوی دندان به صورت اتفاقی بر حسب نوع دهانشویه در 5 گروه آزمایشی (10=n) شامل نرمال سالین، محلول10% پلیفنول چای سبز، فلوراید 05/0%، کلرهگزیدین 2/0% و محلول کلر هگزیدین-فلوراید قرار گرفتند و هر 24 ساعت یک بار با 5 میلیلیتر از دهانشویه مربوطه شستشو داده شدند. بعد از 21 روز، عمق پوسیدگی هر دندان با استفاده از میکروسکوپ نوری پلاریزه اندازهگیری گردید. تحلیل آماری دادهها به وسیله نرم افزار SPSS با ویرایش 13 و آزمونهای کولموگرو اسمیرنو، آنالیز واریانس یک سویه و توکی در سطح معنیداری 05/0 انجام شد. یافته ها: میانگین و انحراف معیار عمق پوسیدگی در گروههای اول تا پنجم به ترتیب43/16±194، 94/17±175، 34/9±142، 27/13±155 و 57/8±144 میکرومتر بود. آزمون واریانس یکطرفه نشان داد که گروهها با هم اختلاف معنیداری دارند (001/0P<). تست توکی نشان داد که هرچند عمق پوسیدگی در گروههای 1 و 2 تفاوت معنیداری نداشت (205/0=P) ولیکن به صورت معنیداری بیشتر از گروههای 3 تا 5 بود (001/0>P). عمق پوسیدگی در گروههای 3، 4 و 5 نیز تفاوت معنیداری نشان نداد. نتیجه گیری: براساس نتایج این مطالعه محلول فلوراید-کلرهگزیدین بیشترین اثر ضدپوسیدگی را داشت. از آنجا که اثر ضدپوسیدگیزایی چای سبز تفاوت معنیداری با نرمال سالین نداشت و همچنین به صورت معنیداری کمتر از دهانشویههای کلرهگزیدین و فلوراید بود استفاده از آن به عنوان دهانشویه نیاز به مطالعات بیشتری دارد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| پوسیدگی دندان؛ چای سبز؛ فلوراید؛ کلرهگزیدین؛ دهانشویه | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
مقدمهپوسیدگی دندان شایعترین بیماری مزمن در جهان و یک بیماری عفونی ناشی از کلونیزاسیون باکتریها است که با دکلسیفیکاسیون بخش غیرآلی دندان شروع شده و با تخریب ماتریکس آلی دنبال میشود. با وجود آن که امروزه از میزان و شدت آن بسیار کاسته شده است، ولی هنوز میلیونها کودک و بزرگسال، پوسیدگی، از دست دادن دندان و مالاکلوژن را تجربه میکنند.(1) در ایران نیز علیرغم فعالیتهای گسترده در زمینه پیشگیری و کنترل پوسیدگی مطالعات نشان داده است که این عارضه هنوز از شیوع بالایی برخوردار است.(4-2) دهانشویهها به عنوان ابزار کمکی و در کنار روشهای مکانیکی مثل مسواک زدن و استفاده از نخ دندان، در کاهش میزان باکتریهای دهان از جمله استرپتوکوک موتانس و در نتیجه کاهش پوسیدگی نقش مهمی دارند.(5) یک دهانشویه مطلوب علاوه بر طیف ضدمیکروبی بایستی دارای مقاومت دارویی کمی بوده و در عین حال کمتر موجب از بین رفتن میکروفلور طبیعی دهان گردد(6) در مطالعات گوناگون تاثیر دهان شویههای مختلف از جمله فلوراید و کلرهگزیدین در کاهش تعداد باکتریهای پلاک دندانی از جمله استرپتوکوک موتانس و پیشگیری از پوسیدگی به اثبات رسیده است.(7) به عنوان مثال نشان داده شده است دهانشویه فلوراید که اولین بار در دهه 1950 معرفی شد و اثر ضدپوسیدگی آن در تعداد زیادی از تحقیقات کلینیکی مطالعه شده است، سبب 35 درصد کاهش پوسیدگی به دنبال استفاده هفتگی یا روزانه میشود.(8) چای به عنوان یکی از پرمصرفترین نوشیدنیها در سراسر جهان و به ویژه در ایران حاوی پلیفنولها، کافئین، فلاوونولها، تئین و ترکیبات معطر است.(9) به طور کلی پلیفنولهای گیاهی ترکیباتی هستند که میتوانند پروتئینها را رسوب دهند.(10) از جمله پلیفنولهای چای سبز فلاوین و تیرابیجین است. خواص ضدباکتریایی پلیفنولهای چای سبز نیز نشان داده شده است و دانشمندان نشان دادهاند که پلیفنولهای برگ سبز چای اثر مهاری بر رشد اشرشیاکلی، استرپتوکوک پیوژنز و استافیلوکوک اورئوس دارد.(11) در سال 2004 محققان دریافتند که پلیفنولهای چای قادر به مهار استرپتوکوک موتانس میباشد.(10) با توجه به اثر پلی فنلهای چای سبز در مهار استرپتوکوکوس موتانس و هم چنین اثر قطعی استرپتوکوکوس موتانس موجود در پلاک باکتریائی در بروز پوسیدگی، استفاده از این نوشیدنی رایج به عنوان یک دهانشویه ضدپوسیدگی میتواند مورد بررسی قرار گیرد و از آن جایی که طبق جستجوی ما تاکنون مطالعهای در جهت مقایسه اثر ضدپوسیدگی چای سبز نسبت به دهانشویههای رایج در بازار ایران، در کشور ما انجام نشده است انجام چنین تحقیقی ضروری به نظر میرسد. هدف از این مطالعه، مقایسه اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز با دهانشویه فلوراید 05/0%، کلرهگزیدین 2/0% و ترکیب فلوراید-کلرهگزیدین در محیط آزمایشگاه بود. مواد و روشهادر این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی، 50 دندان پرمولر فک بالای تازه کشیده شده (حداکثر 3 ماه) سالم انسانی که فاقد پوسیدگی، ترک یا ترمیم قبلی بودند و سطح مینای بدون نقصی (ارزیابی چشمی با استفاده از ذرهبین با بزرگنمایی 4 برابر) داشتند، انتخاب و به صورت تصادفی در 5 گروه آزمایشی قرار گرفتند (10=n). گروه اول(کنترل) شستشو با سالین نرمال (DarouPakhsh Co. Tehran, Iran) گروه دوم شـستشو با مـحلول 10% عـصاره پـلیفنول چای سبز (Co., Tehran, IranGulf Supplements) گروه سوم شستشو با فلوراید 05/0% (Namjou Pharmacology Co., Tehran, Iran) گروه چهارم شستشو با کلرهگزیدین 2/0 درصد (Namjou Pharmacology Co., Tehran, Iran) گروه پنجم شستشو با ترکیب کلر هگزیدین 2/0% و فلوراید 05/0% که به نسبت 1 به 1 با هم ترکیب شدند. دندانها بلافاصله بعد از کشیده شدن در محلول نرمال سالین 9/0% (DarouPakhsh Co. Tehran, Iran) قرار داده شدند و سپس به منظور ضدعفونی شدن یک هفته در محلول فرمالین 10% (DarouPakhsh Co. Tehran, Iran)نگهداری شدند.(12) پس از گذشت یک هفته، باقی مانده بافت نرم دندانها توسط کورت پریودنتال (Juya, Keshmir, Pakestan) برداشته شد و دندانها با پامیس (Golchadent Co. Karaj, Iran) بدون فلوراید و رابرکپ (Kerr, California, USA) تمیز شدند. همه قسمتهای دندان به جز مربعی به ابعاد 3×3 میلیمتر روی سطح باکال با لاک پوشانده شد، سپس دندانها درون اتوکلاو (Farazmehr, Tehran, Iran)در دمای 121 درجه سانتی گراد و فشار 15 پوند برای 15 دقیقه استریل شدند. سپس اپکس دندانها با موم چسبی (Azar teb Co, Tabriz, Iran) که توسط تابش اشعه UV (Jaltajhiz Co., Karaj, Iran) به مدت 2 ساعت از فاصله 30 سانتیمتری استریل شده بود، سیل شد. محیط کشت (BHI-Broth)Brain-heart infusion broth (Merck Co., Frankfort, Germany) تهیه شد و توسط اتوکلاو استریل شد. دندانهای آماده شده به صورت مجزا درون یک لوله آزمایش حاوی 5 میلیلیتر محیط کشت BHI-Broth قرار داده شدند و برای 24 ساعت درون انکوباتور (Thel Co., Chicago, USA) در دمای 37 درجه سانتیگراد قرار گرفتند. بعد از این مدت به منظور اطمینان از عدم حضور آلودگی، لولهها از نظر کدورت به صورت چشمی بررسی شدند. بعد از اطمینان از عدم آلودگی لولهها، 108×5/1 سلول استرپتوکوک موتانس (معادل 5/0 مک فارلند) و 108×5/1 لاکتوباسیل (معادل 5/0 مک فارلند) با 3 میلیلیتر محلول سوکروز 20 % به هر لوله اضافه شد. در طی 21 روز، دندانها هر 24 ساعت از محلولها خارج می شدند. با 5 میلیلیتر از محلولهای مورد آزمایش با استفاده از سرنگ با فشار ملایم، از فاصله 5 سانتیمتری توسط یک نفر شستشو داده میشدند. لازم به توضیح است عصاره 10% پلیفنول چای سبز با حل کردن 10 گرم عصاره پلیفنول چای سبز در 100 میلیلیتر محلول دی متیل سولفوکساید DMSO (Sigma Aldrich, St Louis, USA) تهیه شد.(13) یک روز در میان 2 میلیلیتر از محلول خارج میشد و برای اطمینان از عدم آلودگی با سایر باکتریها در محیط کشت آگار کشت داده میشد و 2 میلیلیتر محلول جدید (حاوی محیط کشت و محلول گلوکز) جایگرین میشد. پس از طی دوره 21 روزه، دندانها از محلول خارج شد و برای بررسی عمق دمینرالیزاسیون به صورت زیر آمادهسازی شد. لازم به ذکر است که از این مرحله به بعد آزمایش به صورت Blindانجام شد و آزمایشگر از نوع محلول استفاده شده، آگاهی نداشت. بعد از شستشو با آب مقطر با استفاده از دستگاه میکروتوم مدل DS4055 (Dide Sabz, Uromieh, Iran)، دندانها در امتداد محور باکولینگوالی، به نحوی که برش از راس کاسپ عبور کند، به دو نیمه تقسیم شدند و سپس از هر نیمه دو برش با ضخامت 300 میکرومتر تهیه شد. برشهای تهیه شده برای ارزیابی عمق پوسیدگی توسط میکروسکوپ پلاریزه BX51-P (Olympus, Tokyo, Japan)، زیر نور پلاریزه در آب با ضریب شکست 33/1 قرار گرفتند و بیشترین عمق دمینرالیزاسیون برای هر دندان بر اساس میکرومتر ثبت شد (تصویر 1). دادهها به وسیله نرمافزار SPSS با ویرایش 13 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. پس از اثبات نرمال بودن داده ها توسط آزمون Kolmogrov-smirnov لذا جهت مقایسه میانگین پوسیدگی در گروههای مختلف از آنالیز واریانس یکسویه و تست تکمیلی توکی در سطح معنیداری 05/0 استفاده شد. یافتههامقدار حداکثر، حداقل، میانگین و انحراف معیار عمق پوسیدگی نمونهها بر حسب گروه آزمایشی در جدول 1 آورده شده است. نمودار 1 توزیع عمق پوسیدگی در گروههای آزمایشی مختلف را نشان میدهد. آنالیز واریانس یک سویه نشان داد که بین گروههای آزمایشی تفاوت معنیداری از لحاظ عمق پوسیدگی وجود دارد (001/0P<). نتایج آزمون تکمیلی توکی که در جدول 2 آورده شده است نشان میدهد که هرچند عمق پوسیدگی در گروههای 1 و 2 تفاوت معنی داری نداشت (205/0=P) ولیکن به صورت معنیداری بیشتر از گروههای 3 تا 5 بود (001/0>P). عمق پوسیدگی در گروههای 3، 4 و 5 نیز تفاوت معنیداری نشان نداد. تصویر 1 : نمای پوسیدگی دندان زیر میکروسکوپ نور پلاریزه
جدول 1 : عمق پوسیدگی دندانهای گروههای آزمایشی مختلف بر حسب میکرومتر
نمودار 1 : مقایسه عمق پوسیدگی دندانها در حضور محلولهای مختلف مورد مطالعه
جدول 2 : مقایسه دو به دوی عمق پوسیدگی دندانها در گروههای آزمایشی مختلف توسط آزمون توکی
بحثچای سبز که در واقع برگ چای سبز تخمیر نشده است حاوی مقادیر قابل توجهی مواد آنتی اکسیدان و ضدالتهابی است(13) که اثرات بازدارنده آن بر رشد استرپتوکوک اولین بار در سال 1989 توسط Toda و همکارانش نشان داده شد(14) و سالها بعد اثر ضدپوسیدگی آن در مطالعات مختلف تآیید شد.(16و15) عصاره پلیفنول چای سبز به عنوان منبعی از کاتچین و تیافلاوین است که مانع از رشد و همچنین چسبندگی استرپتوکوک موتانس روی سطح دندان میشود. به نظر میرسد این اثر ناشی از مهار فعالیت آنزیم گلوکوزیل ترانسفراز استرپتوکوک موتانس توسط پلیفنولها باشد.(17)از آن جائی که ترکیبات پلیفنول چای سبز به عنوان ترکیب ضدباکتری آن معرفی شده است(18)، در این مطالعه بر آن شدیم تا اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز را با دهانشویههای ضدپوسیدگی رایج در بازار (فلوراید 05/0%، کلر هگزیدین 02/0%)، ترکیب فلوراید-کلرهگزیدین و نرمال سالین به عنوان محلول کنترل، در محیط آزمایشگاه مورد مقایسه قرار دهیم. نتایج این مطالعه نشان داد که کمترین عمق پوسیدگی مربوط به محلول فلوراید 05/0% میباشد و پس از آن به ترتیب دهانشویه ترکیبی فلوراید-کلرهگزیدین، کلرهگزیدین 2/0%، عصاره پلیفنول چای سبز و نرمال سالین کمترین عمق پوسیدگی را داشتند. به طوری که عمق پوسیدگی ایجاد شده پس از قرارگیری نمونهها در معرض محلولهای فلوراید-کلرهگزیدین، فلوراید 05/0% و کلرهگزیدین 2/0% تفاوت آماری معنیداری را با نتایج حاصل از عصاره پلیفنول چای سبز و نرمال سالین نشان داد ولیکن با وجود تفاوت در عمق پوسیدگی بعد از شستشو با این سه محلول، اختلاف آماری معنیداری بین عمق پوسیدگی در این سه گروه آزمایشی دیده نشد.در این مطالعه دندانها به مدت 21 روز در محیط پوسیدگیزا قرار گرفتند تا علاوه بر این که عمق پوسیدگی کافی جهت بررسی هیستولوژیک ایجاد شود، از تخریب بیش از حد ساختار دندان که مانع از تهیه برشهای مناسب میشود نیز جلوگیری شود.(19) ضمن اینکه برای اطمینان از عدم آلودگی محیط با هر نوع میکروارگانیسمی که میتوانست باعث مخدوش شدن نتایج مطالعه شود، نمونهایی از محیط پوسیدگیزا هر دو روز یک بار کشت میشد. در مطالعه حاضر برای بررسی بروز پوسیدگی از روش هیستوپاتولوژی که دقیقترین متد ارزیابی است، استفاده شد.Koyama و همکارانش(20) نشان دادند که میزان پوسیدگی دندانهای افراد با میزان مصرف چای سبز ارتباط دارد. Ferrazanno و همکارانش(21) در مطالعه خود بیان کردند که پلیفنول چای سبز با مهار استرپتوکوکهای دهان باعث پیشگیری از پوسیدگی میشود. Suyama و همکارانش(22) نشان دادند که جویدن آدامسهای حاوی فلوراید استخراج شده از چای سبز، باعث مهار اروژنهای ناشی از اسید و رمینرالیزاسیون دندانی میشود. Linke و همکارش(23) نشان دادند که مصرف چای سبز باعث کاهش بروز پوسیدگی در موشهای تحت رژیم غذایی پوسیدگیزا میشود. Subramaniam و همکارانش(13) در مطالعه اثر چای سبز روی رشد استرپتوکوک موتانس، چنین نتیجه گیری کردند که استفاده از محلول آبی یا الکلی برگ چای سبز باعث مهار رشد این باکتری پوسیدگیزا میشود. آنها در مطالعه خود چنین نتیجهگیری کرد که میزان اثر باز دارنده عصاره چای سبز روی رشد استرپتوکوک موتانس از کلرهگزیدین 2/0% بیشتر است. ما در مطالعه حاضر علاوه بر استرپتوکوک موتانس از لاکتوباسیل در محیط پوسیدگیزا نیز استفاده نمودیم که اثر مهاری عصاره چای سبز روی این باکتری به عنوان جزء مهمی در پیشرفت پوسیدگی در مطالعه Subramaniam بررسی نشده است.بر اساس جستجوی انجام شده، مقالهایی که اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز را با فلوراید یا کلرهگزیدین مقایسه کند، انجام نشده است. برخلاف نتایج مطالعات قبلی ذکر شده، در مطالعه حاضر شستشو با عصاره پلیفنول چای سبز باعث کاهش معنیدار عمق پوسیدگی نشد. علت اختلاف نتیجه با مطالعه Koyama(20) میتواند در روش انجام مطالعه باشد. از جمله این تفاوتها میتوان به کاربرد محدود چای سبز (یک بار در روز) در مطالعه حاضر و تکرر استفاده از آن در مطالعه وی اشاره کرد. از دیگر تفاوتهای متد مطالعه حاضر با روش مطالعه قبلی شستشو با نرمال سالین است. هرچند نرمال سالین خاصیت ضدپوسیدگی ندارد، ولی خاصیت شویندگی (Flushing effect) میتواند تا حدودی در کاهش پلاک میکروبی موثر باشد.(24) Suyama(22) در مطالعه خود از آدامسهای حاوی فلوراید چای سبز استفاده کرد. یکی از عوامل احتمالی اثربخشی این آدامسها ممکن است اثر فلوراید و نه تنها چای سبز در پیشگیری از پوسیدگی باشد. ضمن اینکه متد اجرائی مطالعه حاضر که بر روی عمق پوسیدگی به لحاظ هیستولوژیک پرداخت و تنها اثر کلینیکی این دهانشویه ها را بررسی نمیکرد نیز میتواند از حاصل نتایج متناقض این مطالعه با مطالعات قبلی باشد. به هر حال مطالعه اثر ضدپوسیدگی عصاره پلیفنول چای سبز در حجم نمونه بیشتر، غلظتهای بالاتر عصاره پلیفنول و استفاده مکرر از آن در آینده برای کسب نتایج دقیقتر ضروری به نظر میرسد.نتیجه گیریبراساس نتایج مطالعه حاضر، عصاره پلیفنول چای به عنوان یک ترکیب طبیعی نسبت به مواد سنتتیک رایج به عنوان دهانشویه نظیر دهانشویه های فلوراید و کلرهگزیدین در مهار فرایند پوسیدگی ضعیفتر بود و برای این که بتوان از چای سبز به عنوان یک ماده ضدپوسیدگی طبیعی موثر نام برد تحقیقات بیشتری لازم است.تشکر و قدردانیاین مقاله از پایان نامه دوره عمومی دندانپزشکی به شماره ثبت 667 در کتابخانه دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان استخراج گردیده است. ضمناً از معاونت محترم پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی همدان که هزینههای این طرح را تامین نمودند، تقدیر و تشکر میگردد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,858 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,071 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
