بررسی فراوانی ابتلا به بدخیمی های حفره دهان و بافتهای اطراف در ساری- ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 7، دوره 38، شماره 4 - شماره پیاپی 91، دی 1393، صفحه 337-346 اصل مقاله (453.51 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2014.3358 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| آتنا شیوا* 1؛ سیدجابر موسوی2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1استادیار گروه آسیب شناسی دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استادیار گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه: علی رغم پیشرفتهای متعددی که در زمینه درمان سرطان به وجود آمده است، سرطان دهان به جهت تشخیص دیرهنگام به دلایل متعدد مثل بدون علامت بودن در مرحله اولیه تشابه نمای بالینی با سایر ضایعات و تنوع در تظاهرات کلینیکی، جز ده علت اول مرگومیر میباشد. با توجه به نقش شرایط محیطی و اقلیمی در سرطانها، ضرورت انجام مطالعات اپیدمیولوژیک احساس میشود. از این رو مطالعه حاضر با هدف تعیین فراوانی 8 ساله موارد مبتلا به بدخیمیهای حفره دهان و بافتهای اطراف در بیماران مراجعه کننده به بیمارستان بوعلی سینا ساری (مرکز بدخیمیهای سر و گردن) انجام شد. مواد و روشها: این مطالعه بر روی پرونده 43 بیمار مبتلا به بدخیمی دهان، فک و صورت و بافتهای اطراف از اسفند 83 تا اسفند 91 صورت گرفت. ابتدا اطلاعات فردی، بالینی و هیستوپاتولوژیک مورد نیاز استخراج گردید. سپس با استفاده از آمار توصیفی، میزان فراوانی و درصد فراوانی محاسبه، جداول و نمودارها با استفاده از نرم افزار SPSS با ویرایش 18 ترسیم گردید. یافتهها: کارسینوم سلول سنگفرشی شایعترین بدخیمی بود (2/32 درصد) و بعد از آن بازال سل کارسینوما (2/30 درصد) و تومورهای متاستاتیک (9/6 درصد) قرار داشتند. نسبت مرد به زن 5/1 به 1 و میانگین سن 56/17±04/55 سال بود. کارسینوم سلول سنگفرشی بیشتر به صورت ضایعه برجسته (50 درصد) و سپس زخم (8/42 درصد) و بازال سل کارسینوما بیشتر به صورت زخم (5/61 درصد) و سایر بدخیمیها به صورت ضایعه برجسته (1/51 درصد) بودند. شایعترین محل ابتلا در کارسینوم سلول سنگفرشی در گردن (7/42 درصد) و تمام موارد بازال سل کارسینوما در پوست صورت (100 درصد) بود و در سایر بدخیمیها شایعترین محل ابتلا، گردن (5/37 درصد) بود. نتیجه گیری: الگوی سرطان سلول سنگفرشی در مطالعه حاضرمتفاوت و کمتر از سایر مطالعات بود، تعداد مردان نسبت به زنان، بیشتر بود و نقش استعمال دخانیات به عنوان عامل خطر کمرنگ بود. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| سرطان دهان؛ بدخیمیهای دهان؛ فک و صورت؛ شیوع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه سرطان، یکی از 5 عامل عمده مرگومیر در همه جوامع است. در آمریکا، سرطان بعد از بیماریهای قلبی و عروقی، دومین علت اصلی مرگومیر میباشد. در ایران، سرطان سومین عامل مرگومیر میباشد و سالانه بیش از 30000 نفر از هموطنان در اثر این بیماری جان خود را از دست میدهند.(2و1) براساس اطلاعات منتشر شده، 55855 مورد سرطان در سال 2006 در ایران گزارش شده است. پنج درصد از کل سرطانها در سر و گردن رخ میدهد و تقریباً نیمی از این موارد در حفره دهان است. سرطان دهان در کشور آمریکا و انگلستان در حدود 3 درصد بدخیمیها را شامل شده و هشتمین سرطان شایع در مردان و پانزدهمین سرطان شایع در زنان محسوب میشود.(3و2) تنوع تظاهرات تا حدودی میتواند به عامل خطر و شرایط محیطی بستگی داشته باشد. لذا در جوامع مختلف با عادات متفاوت و روشهای مختلف استفاده از تنباکو (به عنوان مهمترین عامل خطر برای سرطان دهان)میتوان انتظار داشت که سرطان دهان به شکلهای متفاوتی تظاهر یابد و اغلب افراد با سن بالاتر از 50 سال را گرفتار میکند. میزان بروز سالانه مرگومیر ناشی از سرطان دهان در کشورهای مختلف تا بیست برابر متفاوت است و میزان حیات پنج ساله در ایران سی تا 62 درصد گزارش شده است.(3) در صورت عدم تشخیص به موقع بدخیمیهای دهان در مراحل اولیه، این ضایعات گسترش یافته و موجب بدشکلیهای غیرقابل ترمیم و اختلال در عملکرد عضو، همراه با ایجاد درد و ناراحتی شده و در نهایت به مرگ بیمار میانجامد.(1) بنابراین زیربنای کنترل سرطان، بررسی و تحلیل اطلاعات مربوط به موارد جدید سرطان در هر منطقه میباشد. همانطور که میدانیم شیوع سرطان بر حسب سن، جنس، نژاد، مکان جغرافیایی، تفاوت در نحوه زندگی و رژیم غذایی متفاوت است. انسیدانس سرطان دهان در مردان از 1 تا 10 در هر 100000 نفر در کشورهای مختلف، متفاوت است. در آسیای جنوبی و مرکزی این سرطان شایع است؛ اما این آمار 7/0 در چین، 6/4 در تایلند، 6/12 در هند و در ایران 25/1 در زنان و 08/1 در مردان میباشد؛ که بسیار وابسته به رفتارهای پرخطر میباشد، به طور مثال شیوع استعمال دخانیات در تایلند 60 درصد و در کشورما در مردان 29-20 درصد میباشد. در نقشه جهانی مربوط به شیوع سرطان دهان در سال 1997 ایران به همراه هند، پاکستان، بنگلادش، سریلانکا و افغانستان در یک منطقه جغرافیایی و تحت عنوان جنوب آسیا در نظر گرفته شده که شیوع آن بین 20 تا 3/36 در 000/100 عنوان شده است.(4) براساس اطلاعات منتشر شده وزارت بهداشت مربوط به سال 1382، درصد سرطان دهان در بین سایر سرطانها در استانهای سیستان و بلوچستان 9/5 درصد، چهارمحال و بختیاری 4/3 درصد و خراسان 1/3 درصد در زنان جزء ده سرطان شایع بوده است. در مردان در هفت استان، سرطان دهان جز ده سرطان شایع بوده است که عبارتند از: کهگیلویه و بویر احمد (3/6 درصد)، هرمزگان (6 درصد)، سیستان و بلوچستان (4 درصد)، کردستان و زنجان (6/2 درصد)، سمنان (2/2 درصد) و اردبیل (1/2 درصد). بنابرین در تنها استانی که سرطان دهان هم در میان مردان و هم در میان زنان جزء ده سرطان شایع است سیستان و بلوچستان است که میتواند به دلیل مصرف ناس در آن منطقه باشد.(5) مطالعات اپیدمیولوژیک در زمینه سرطان به بررسی تفاوتهای جنسی، سنی، اجتماعی، اقتصادی و شغلی در افراد مبتلا به سرطان در مناطق جغرافیایی یک کشور و کشورهای مختلف میپردازد.(6) چنین مطالعات توصیفی یک طریقه قابل استفاده و سودمند در مورد دلایل بروز سرطانهای مختلف است. با نگاهی اجمالی به مطالب ذکر شده مشخص میشود که با تمامی اهمیت انجام مطالعات اپیدمیولوژیک بر روی سرطان دهان متاسفانه به این نوع مطالعات در ایران بسیار کم پرداخته شده است. بنابراین در این مطالعه به بررسی 8 ساله موارد مبتلا به بدخیمیهای دهان، فک و صورت و بافتهای اطراف، در مراجعین به بیمارستان بوعلی سینا به عنوان مرکز سر و گردن شهر ساری پرداختیم به امید آنکه بتوانیم گامی هر چند کوچک در این زمینه برداریم. مواد و روشها برای تعیین فراوانی انواع بدخیمیهای دهان، فک و صورت و بافتهای اطراف در مراجعین به بیمارستان بوعلی سینا شهر ساری مطالعهای توصیفی طراحی گردید. بدین منظور ابتدا کلیه پروندههای بیمارستان از ابتدای اسفند 83 تا اسفند 91 مورد بررسی قرار گرفت و پرونده بیماران مبتلا به بدخیمی در ناحیه دهان، فک و صورت و بافتهای اطراف جدا گردید. مواردی که دارای تایید پاتولوژی نبودند، از مطالعه حذف گردیدند و فقط بیمارانی که در گزارش پاتولوژی آنها یکی از انواع بدخیمی در ناحیه دهان، فک و صورت و بافتهای اطراف ذکر شده بود، تحت مطالعه قرار گرفتند. اطلاعات مورد نیاز در پروندهها استخراج و در فرمی که جهت این بیماران تهیه گردیده بود ثبت گردید. این فرم حاوی اطلاعات فردی بیماران از قبیل سن، جنس، عادات (مصرف سیگار حداقل 10 عدد سیگار در روز به مدت 3 سال)(7) و اطلاعاتی مربوط به ضایعه شامل شکایت اصلی، طول مدت شکایت (از ابتدای ایجاد ضایعه تا مرحله مراجعه)، توصیف بالینی، محل، ابتلاء لنفاوی، تهاجم استخوانی، نمای رادیوگرافی، درمانهای قبلی، تشخیص بالینی و پاتولوژی بود. سپس با استفاده از روشهای آماری، میزان فراوانی و درصد فراوانی محاسبه و جداول فراوانی تهیه و نمودارهای مربوط ترسیم گردید. از آنجایی که SCC[1] شایعترین بدخیمی در ناحیه دهان و BCC[2] شایعترین سرطان پوست است، میزان فراوانی و درصد فراوانی به صورت جداگانه برای SCC و BCC محاسبه گردید. جهت مقایسه میانگین سن از آزمون یافتهها در این مدت برای 45 بیمار تشخیص بالینی بدخیمی مطرح شده بود که در 43 مورد گزارش پاتولوژی نیز بدخیمی بود. گزارش پاتولوژی در یک مورد غیربدخیمی بود و در یک مورد دیگر نیز، جواب پاتولوژی وجود نداشت. بنابرین در این مدت 43 پرونده بدخیمی در ناحیه دهان، فک و صورت با تایید پاتولوژی وجود داشت که مبنای بررسی این تحقیق قرار گرفت. از 43 مورد بدخیمی گزارش شده، SCC با 14 مورد (2/32 درصد) و بعد از آن بازال سل کارسینوما با 13 مورد (2/30 درصد) شایعترین آنها بود. (جدول 1)
جدول 1 : توزیع فراوانی افراد تحت مطالعه بر حسب نوع بدخیمی
از 14 مورد SCC گزارش شده، 12 نفر مرد (7/85 درصد) و 2 نفر زن (3/14 درصد) بودند. همچنین از 13 مورد BCC گزارش شده، 8 نفر مرد (5/61 درصد) و 5 نفر زن (5/38 درصد) بودند. اما از مجموع کل بدخیمیها، 26 نفر مرد (5/60 درصد) و 17 نفر زن (5/39 درصد) بودند. (جدول 2) میانگین سن مبتلایان به بدخیمیهای دهان، فک و صورت 26/20±04/55 سال بود که برای SCC، 24/15±78/64 سال و برای BCC 93/12±15/65 سال و در مورد سایر بدخیمیها 97/23±93/37 سال بود. تورم و توده با 2/51 درصد موارد، شایعترین شکایت بیماران از بدخیمیهای دهان، فک و صورت بود و زخم، با 5/32 درصد شیوع، دومین شکایت بیمار بود. میانگین طول مدت شکایت در مردان 53/8±38/11 ماه (با دامنه یک ماه تا 36 ماه) و در زنان 95/8±76/10 ماه (با دامنه 1 ماه تا 34 ماه) بود. در مجموع میانگین طول مدت شکایت 63/8±13/11 ماه بوده است و کمتر از 17 درصد از مبتلایان در کمتر از 3 ماه با بروز علایم به بیمارستان مراجعه کرده بودند. 2/51 درصد بدخیمیهای دهان، فک و صورت به صورت یک ضایعه برجسته بروز کرده بودند. در مورد SCC، نمای زخم در 6 مورد (8/42 درصد) و نمای برجسته و تورم، در 7 مورد (50 درصد) مشاهده گردید. در مورد BCC، نمای زخم در 8 مورد (6/61 درصد) و در 4 مورد (8/30) همراه با تغییر رنگ بود (جدول 4).
جدول 2 : توزیع فراوانی، میانگین و انحراف معیار سن افراد تحت مطالعه بر حسب جنس و نوع بدخیمی
جدول 3 : توزیع فراوانی افراد تحت مطالعه بر حسب شکایت اصلی و نوع بدخیمی
جدول 4 : توزیع فراوانی افراد تحت مطالعه بر حسب نمای بالینی و نوع بدخیمی
40 ضایعه به صورت محیطی و 3 ضایعه به صورت مرکزی بود که شامل سارکومای اوینگ و 2 مورد SCC استخوان فک بود. گردن با 7/42 درصد موارد، شایعترین محل ابتلا برای SCC بود. پوست صورت با 4/21 درصد در مرتبه بعدی قرار داشت. در مورد BCC هم تمامی 13 مورد (100 درصد) در پوست صورت مشاهده گردید. (جدول 5) در مجموع 6 نفر از کل افراد سیگاری بودند که 5 نفر از آنها مبتلا به SCC و 1 نفر باقیمانده نیز مبتلا به آدنوکارسینوم بزاقی بود. هر 6 نفر سیگاری مرد بودند. درجه میکروسکوپی SCC در 1 مورد درجه I و در 4 مورد درجه II بود. از نظر درجه میکروسکوپی کارسینوم سلول سنگفرشی، 4 مورد (5/28 درصد) درجه I، 4 مورد (5/28 درصد) درجه II و 8 مورد (43 درصد) درجه III بود. میانگین سن در درجه I از 06/17±07/56 سال و در درجه III 54/16±78/68 سال بود که با توجه به آزمون بحث بدخیمیها یا تومورها، گروه بزرگی از بیماریهای انسان را تشکیل داده و شیوع آنها روز به روز بیشتر میشود. علیرغم پیشرفتهای متعددی که در درمان سرطان به وجود آمده است، سرطان دهان به دلیل تشخیص دیرهنگام به علل متعددی مثل بدون علامت بودن در مراحل اولیه، تشابه نمای بالینی با سایر ضایعات و تنوع در تظاهرات کلینیکی، جز ده علت اول مرگومیر میباشد.(8) SCC شایعترین بدخیمی دهان به ویژه در افراد مسن میباشد که در مردان 4 درصد و در زنان 2 درصد همه سرطانهای دهان را شامل میشود.(9) BCC شایعترین سرطان پوست (و شایعترین همه سرطانها) یک بدخیمی اپیتلیالی اولیه میباشد که در حدود 80 درصد موارد این کارسینوم در پوست سر و گردن یافت میشود.(1)
جدول 5 : توزیع فراوانی افراد تحت مطالعه بر حسب محل ابتلا و نوع بدخیمی
در بررسی حاضر SCC 2/32 درصد بدخیمیها را شامل میشد که بسیار کمتر از سایر تحقیقات بود. چنان که در تحقیق اندیشه تدبیر و همکاران(10) و تحقیق سرگران(11) این کارسینوم با شیوع 70 درصد و در تحقیقات یعقوبی(12) و قپانچی(13) با شیوع 75 درصد و رضوی(14) با شیوع 77 درصد گزارش شده است. Elter(15) میزان SCC را 93 درصد بدخیمیهای دهان در آمریکا اعلام کرد و Sugerman(16) میزان SCC را در استرالیا 98 درصد گزارش کرده است. این میزان در مطالعه Kayembe(17) در کنگو 58 درصد و در مطالعه Arotiba(18) در نیجریه 43 درصد بوده است. بنابرین نتایج به دست آمده در این تحقیق بسیار پایینتر از سایر تحقیقات صورت گرفته در داخل ایران، آفریقا و حتی کشورهای آمریکا و استرالیا بود که میتواند به علت مراجعه بیماران به سایر مراکز درمانی و مراکز درمانی شهرهای بزرگ اطراف و عدم شناخت این مرکز به عنوان مرکز سر و گردن باشد. سرطان دهان در مردان بیشتر از زنان رخ میدهد به طوری که نسبت مرد به زن در سال 1950 به صورت 6 به 1 بوده است ولی امروزه به کمتر از 2 به 1 رسیده است.(3) نسبت مرد به زن در مطالعه ما، در بیماران مبتلا به SCC، مشابه سال 1950 برابر 1:6 بوده است که گرچه بسیار بالاتر از سایر مطالعات مشابه است، ولی همچون تحقیق Arotiba(18) 65/1:1، AL-Rawi(19) 1:2 و Jovanovic(20) 8/1:1 نسبت مردان بیشتر از زنان مبتلا بوده است اما در مطالعه حسین پور(21) با نسبت 78:1/0 تعداد زنان مبتلا از مردان بیشتر بوده است. در مطالعه ما نسبت مرد به زن در کل بدخیمیها 5/1:1 بودکه تا حدودی نزدیک به تحقیق Shenoi(22) در هندوستان میباشد که نسبت ابتلا به بدخیمیهای دهان را در مردان 1/1 برابر زنان اعلام کرد. اما از تحقیق امین زاده(2) که این نسبت را در مردان، 2/2 برابر زنان بیان کرد، کمتر است. همچنین نسبت ابتلای مرد به زن در مورد BCC معادل 6/1:1 بود. این که در تحقیق حاضر نسبت مردان مبتلا به بدخیمی بیشتر از زنان ذکر گردید را میتوان مرتبط با بروز بیشتر بدخیمیهای دهان در مردان دانست که مطابق با نظر Neville(1) میباشد. در مطالعه ما، 5/60 درصد از مراجعین مبتلا به بدخیمیهای دهان و بافتهای اطراف را مردان و 5/39 درصد را زنان تشکیل دادند ولی در مطالعه دلاوریان(23) 8/61 درصد از مراجعین به بخش بیماریهای دهان دانشکده دندانپزشکی مشهد، زن و 2/38 درصد مرد بودند. شایعترین سن برای مبتلایان به SCC در این مطالعه سنین 79-50 سال با میانگین سنی 24/15±78/64 سال بود، که مشابه مطالعه Chidzonga(24) و فهمی(25) بود. در مطالعه ما، 2/64 درصد مبتلایان به SCC بالاتر از 60 سال بودند که تقریباً مشابه به تحقیق اندیشه تدبیر بود(26) و فقط 1 نفر از مبتلایان به SCC زیر 40 سال سن داشتند. میانگین سن مبتلایان به بدخیمیهای دهان، فک و صورت در مطالعه ما 26/20±04/55 سال بود که به تحقیق حسین پور(21) (5/52 سال) و فهمی(25) (55 سال) نزدیک و از تحقیق سرگران(11) (8/58 سال) و Gervasio(27) در برزیل (6/58 سال) کمتر بود. در مطالعه حاضر در SCC، کلیه بدخیمیها و حتی BCC میانگین سن زنان از میانگین سن مردان بیشتر بوده است که این میزان در مورد SCC برخلاف مطالعه فلکی(28) بود در حالی که در مطالعات Sankaranarynan(29) و Jovanovic(20) و Arotibia(18) مشابه مطالعه ما، میانگین سن زنان از میانگین سن مردان بیشتر بوده است. در ابتدای ایجاد ضایعه، تورم و توده با 2/51 درصد موارد شایعترین شکایت بیماران از بدخیمیهای دهان، فک و صورت بود. همچنین شایعترین شکایت بیماران در مورد SCC نیز، تورم بود که 50 درصد موارد را شامل میشد. در مورد BCC شایعترین شکایت، زخم با 5/61 درصد موارد بود. بدخیمی در 14 بیمار در زمان تشخیص، به صورت زخم بروز کرده بود که شامل 6 بیمار مبتلا به SCC و 8 بیمار مبتلا به بازال سل کارسینوما بود. تورم در 22 بیمار مشاهده گردید که 7 مورد مربوط به SCC و مابقی مربوط به سایر بدخیمیها بود. تغییر رنگ نیز در 5 بیمار مشاهده شد که 1 مورد آن مربوط به SCC و 4 مورد بازال سل کارسینوما بود. در مطالعه ما زخم و ضایعه برجسته بیشتر از تغییر رنگ مشاهده گردید که مشابه تحقیق متاسفانه 7/83 درصد بیماران بیش از 3 ماه بعد از ظهور علایم اولیه مراجعه کرده بودند. در مطالعه Dimitroulis(32) 38 درصد بیماران مبتلا به سرطان دهان بیش از 3 ماه بعد از این که توسط پزشک یا دندانپزشک عمومی از وجود ضایعه مشکوک به بدخیمی آگاه شدند به متخصص بیماریهای دهان مراجعه کرده بودند. همچنین این میزان تاخیر در مراجعه در مطالعه سرگران(11) هفت ماه و نیم گزارش شد که نسبت به موارد گزارش شده در کشورهای پیشرفته بالاتر است. در این تحقیق، بیماران به طور میانگین، 63/8±13/11 ماه و بعد از بروز علایم به بیمارستان مراجعه داشتهاند. این مدت برای مردان 53/8±38/11 ماه و برای زنان 95/8±76/10 ماه بوده است که این ارقام نشاندهنده عدم مراجعه به موقع آنها به مراکز درمانی مربوطه و همچنین عدم توجه بیماران به ضایعات مشکوک میباشد. مجموعاً 6 نفر از کل افراد سیگاری بودند که 5 نفر از آنها مبتلا به SCC و 1 نفر باقیمانده نیز مبتلا به آدنوکارسینوم بزاقی بود. هر 6 نفر سیگاری مرد بودند که کمتر از مطالعات فلکی(28)، حسین پور(21)، Chidzonga(33)، Chandu(34) و Dias(35) بوده است. سیگار و تنباکو از عوامل خطر شناخته شده در سرطان دهان میباشد و تعداد افراد مصرفکننده سیگار و تنباکو کمتر از میزان مورد انتظار بود. اما نکته قابل توجه این بود که از نظر محل ابتلا بین افراد مصرفکننده سیگار با افراد غیرسیگاری تفاوت وجود دارد، به نحوی که گردن در افرادی که استعمال دخانیات نداشتند به عنوان شایعترین مکان و در افراد با استعمال دخانیات داخل دهان (کف دهان و ناحیه تحت فکی) مکان شایع درگیری محسوب میشد. نتیجه گیری براساس مطالعه حاضر میزان سرطان سلول سنگفرشی که شایعترین سرطان دهان میباشد، در مراجعین به بیمارستان بوعلی سینا شهر ساری بسیار کمتر از سایر مطالعات بود که احتمالاً به خاطر عدم شناخت مرکز درمانی مربوطه، مراجعه به سایر مراکز درمانی در استانهای مجاور و عدم مراجعه به موقع بیماران مبتلا به بدخیمیهای فک و صورت به مراکز مربوطه میباشد. آشنا کردن مردم با علائم سرطان دهان، پیگیری به موقع و آگاهی از نقش عوامل خطر توصیه میشود. همچنین آموزشهای راهکارهای تشخیص زود رس سرطان دهان در کنگرههای باز آموزی به منظور توجه پزشکان و دندانپزشکان به علائم و نشانههای اولیه در هنگام معاینه معمول حفره دهان توصیه میگردد. تشکر و قدردانی این مقاله حاصل طرح تحقیقاتی مصوب دانشکده دندانپزشکی و معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مازندران به شماره (66-92) میباشد و با حمایت مالی دانشگاه به مرحله اجرا در آمده است. بدینوسیله از همکاری فراوان تمامی عوامل تقدیر و تشکر میگردد. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 12,154 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,999 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||