ارزشیابی وضعیت آموزش در بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی مشهد با کمک الگوی ارزشیابی سیپ CIPP در سال تحصیلی 93-91 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 8، دوره 38، شماره 4 - شماره پیاپی 91، دی 1393، صفحه 347-362 اصل مقاله (616.13 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2014.3312 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| عباس مکارم1؛ ترانه موحد2؛ جواد سرآبادانی3؛ محمدتقی شاکری4؛ تکتم اسدیان لالیمی5؛ ندا اسلامی* 6 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1استاد گروه دندانپزشکی کودکان، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استادیار گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3دانشیار گروه بیماری های دهان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4استاد گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5دندانپزشک | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6استادیار ارتودانتیکس، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه: هدف از انجام این مطالعه ارزشیابی وضعیت آموزش در بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی مشهد با کمک الگوی ارزشیابی سیپ CIPP (زمینه- درونداد- فرآیند- محصول)در سال تحصیلی 92-91 بود. مواد و روشها: در این مطالعه توصیفی – مقطعی، دادهها با استفاده از پرسشنامهای که با کمک چک لیست الگوی ارزشیابی CIPP تهیه شده بود، گردآوری شد. چهار حیطه زمینه، درونداد، فرآیند و محصول برنامه آموزشی سلامت دهان و دندانپزشکی دانشکده دندانپزشکی مشهد از دیدگاه اساتید این گروه و دانشجویان در حال گذراندن واحدهای عملی این درس مورد ارزشیابی قرار گرفت. مجموع نمرات کسب شده در هر حیطه به طور جداگانه محاسبه شد. نمرات 50–0، در محدوده وضعیت نامطلوب، 70–51 در محدوده نسبتاً مطلوب و 100–71 در دسته وضعیت مطلوب طبقهبندی شد. برای مقایسه تفاوت در پاسخدهی به سوالات هر حیطه، در بین سه گروه دانشجویان (دانشجویان در حال گذراندن جامعهنگر عملی 1 و 2 و 3)، از آزمون ANOVA استفاده گردید. همچنین برای مقایسه پاسخ سوالات مشترک بین اساتید و دانشجویان در هر حیطه، از آزمون من ویتنی استفاده شد. یافتهها: میانگین نمره حیطههای زمینه، فرآیند و محصول در بین دانشجویان جامعهنگر عملی 1 یا 2 یا 3 معنیدار نبود ولی در حیطه درونداد با هم متفاوت بود (009/0P=). در حیطههای زمینه (001/0(P< و فرآیند) 001/0P=) تفاوت معنیداری بین نظرات دانشجویان و اساتید وجود داشت، ولی در حیطه محصول تفاوت معنیداری وجود نداشت (07/0P=). در حیطه درونداد اساتید با دانشجویانی که جامعهنگر عملی 1 را گذرانده بودند اختلاف نظر داشتند. (003/0P=) نتیجه گیری: از نظر دانشجویان حیطه زمینه، درونداد و فرآیند برنامه آموزشی سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی نسبتاً مطلوب بود و حیطه برونداد نامطلوب بود. از نظر اساتید حیطه زمینه و محصول برنامه آموزشی سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی مطلوب بود وحیطه فرآیند و درونداد نسبتاً مطلوب بود. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ارزشیابی؛ سیپ؛ آموزش؛ کوریکولوم | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه ارزشیابی برنامه یکی از مهمترین استراتژیهای دریافت بازخورد است و میتواند آموزش را از حالت سکون به پویایی سوق دهد.(1) ارزشیابی آموزشی آیینهای فراهم میآورد تا تصمیمگیران و دست اندرکاران فعالیتهای آموزشی، تصویری از چگونگی فعالیتها به دست آورند.(2) دسته بندیهای مختلفی از الگوهای ارزشیابی صورت گرفته است که الگوی مبتنی بر مدیریت، یکی از انواع آن میباشد. از الگوی ارزشیابی مدیریت گرا تحت عنوان الگوی تصمیمگرا نیز یاد میشود. زیرا به تصمیم گیران و مدیران کمک میکند در مورد فعالیتهای آموزشی تصمیمگیری نمایند.(3) انواع الگوهای تسهیل در تصمیمگیری، شامل الگوی سیپ CIPP[1] و الگوی مرکز مطالعات ارزشیابی دانشگاه کالیفرنیا-لوسآنجلس میباشد. عنوان سیپ (CIPP)، از حروف اول کلماتِ زمینه (Context)، درونداد (Input)، فرآیند (Process)، و محصول (Output) به دست آمده است.(4) هدف ارزیابی زمینه، فراهم آوردن یک زمینه منطقی برای تعیین هدفهای آموزشی است. همچنین کوششهای تحلیلگرانه برای تعیین عناصر مربوط در محیط آموزشی و شناسایی مشکلات، نیازها، و فرصتهای موجود در یک بافت یا موقعیت آموزشی است. ارزیابی درونداد برای طراحی و انتخاب روشهای مناسب برای دستیابی به اهداف کمک میکند.(5) ارزیابی فرآیند به منظور تشخیص یا پیشبینی مشکلات اجرایی در جریان انجام فعالیتهای آموزشی و میزان مطلوبیت فرآیند اجرای این فعالیتها به عمل میآید.(6) ارزیابی محصول، به منظور قضاوت درباره مطلوبیت بازده فعالیتهای آموزشی انجام میشود.(7) در واقع نتایج حاصل از برنامه با اهداف برنامه مقایسه میگردند و رابطه بین انتظارات و نتایج واقعی مشخص میشود. مطالعهای در سال 1390 توسط پاکدامن و همکاران(8) برای ارزیابی میزان دستیابی به اهداف آموزشی گروههای پریودنتیکس و سلامت دهان از دیدگاه دانشجویان دندانپزشکی علوم پزشکی تهران با کمک الگوی CIPP صورت گرفت. نتایج نشان داد که در دو حیطه محتوا و فرآیند بین دو گروه آموزشی تفاوت آماری معنیداری وجود داشت و عناوین فرعی در این دو حیطه نیاز به بازنگری دارد. ارزیابی دیگری در سال 1380 تحت عنوان بررسی میزان دستیابی به اهداف آموزش گروههای آموزشی ترمیمی و پریو در دانشگاه شاهد و تهران با استفاده از الگوی سیپ صورت گرفت که نتایج حاکی از آن بود که دانشجویان به اهداف مطلوب در این دو رشته دست پیدا نکرده بودند و بازنگری در سیستم و برنامههای آموزشی و ارائه راهکارهای جدید را ضروری میدانست.(9) با توجه به نگرانی موجود در زمینه تحقق اهداف آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دانشکدههای پزشکی و جدید بودن رشته دندانپزشکی اجتماعی در بین رشتههای دندانپزشکی، در این مطالعه وضعیت موجود آموزشی در بخش سلامت دهان و دندانپزشکی دانشکده دندانپزشکی مشهد از دید دانشجویان و اساتید در ابعاد الگوی ارزشیابی CIPP بررسی شد. مواد و روشها در این مطالعه مقطعی، افراد مورد مطالعه به دو گروه تقسیم شدند. دانشجویان دوره عمومی دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال تحصیلی 1392-1391، که در حال گذراندن واحدهای درسی جامعهنگر عملی 1، 2 یا 3 بودند و اساتید بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی همین دانشکده که در مجموع 13 نفر بودند. پرسشنامههای محقق ساخته در بین تمام شرکتکنندگان توزیع شد. این پرسشنامهها با استفاده از چک لیست الگوی ارزشیابی سیپ تهیه شد که چک لیستی پذیرفته شده در سطح بین المللی میباشد(6) با استفاده از این چک لیست زمینه، درونداد، فرآیند و محصول آموزش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی در دانشکده دندانپزشکی مشهد ارزیابی شد. پرسشنامه اساتید و دانشجویان به ترتیب شامل 29 و 36 سوال بود. به منظور ارزیابی پایایی (تکرارپذیری) پرسشنامهها، از روش آزمون و پس آزمون استفاده گردید. تعداد 20 پرسشنامه در اختیار 20 نفر از دانشجویان و 3 پرسشنامه در اختیار 3 نفر از اساتید قرار گرفت و به فاصله یک هفته این آزمون تکرار گردید. ضریب همبستگی آزمون و پس آزمون اساتید 82/0 و آزمون و پس آزمون دانشجویان 79/0 بود. همچنین به منظور تایید روایی پرسشنامه، از نظر متخصصین و کارشناسان آموزش پزشکی استفاده شد و پرسشنامه مورد تایید آنها قرار گرفت. در بخش اول هر دو پرسشنامه، سوالاتی در رابطه با ویژگیهای فردی دانشجویان و اساتید وجود داشت. این سوالات در پرسشنامه دانشجویان شامل: سن، جنس، آخرین واحد جامعهنگر عملی گذرانده شده و وضعیت سکونت (خوابگاهی، غیرخوابگاهی) و در پرسشنامه اساتید شامل سن، جنس، آخرین مدرک تحصیلی، درجه علمی، نام گروه آموزشی و وضعیت گذراندن کارگاه روش تدریس بود. در بخش بعدی پرسشنامهها، در قسمت ارزشیابی زمینه، خط مشیهای آموزشی و محیط آموزشی بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی در دانشکده مشهد بررسی شد. که سوالاتی نظیر ارتباط این برنامه درسی با دیگر برنامههای درسی دانشجویان، ارائه برنامه درسی مجزا یا ادغام شده با دیگر دروس، مرتبط بودن این درس با نیازهای شغلی آنها، نیاز به وجود این برنامه درسی و ... مطرح گردید. سوالات مربوط به حیطه زمینه، سوال 1 تا 6 پرسشنامه اساتید و دانشجویان را تشکیل میداد. تعداد 6 سوال مشترک بین اساتید و دانشجویان در این حیطه وجود داشت. در بخش درونداد مطالعه، به ارزیابی عناصر ورودی به برنامه آموزشی پرداخته شد که شامل عناصر چهارگانه ذیل بود: برنامه ریزی، تجهیزات، بودجه و منابع انسانی. برای این منظور سوالات 7 تا 17 در پرسشنامه اساتید و 7 تا 22 در پرسشنامه دانشجویان طراحی گردید. تعداد 7 سوال مشترک بین اساتید و دانشجویان در این حیطه وجود داشت. در بخش ارزیابی فرآیند، حجم تکالیف دانشجویان، انجام تکالیف با علاقه، مشکلات مربوط به فرآیند یاددهی مدرسان، مشکلات مربوط به یادگیری دانشجویان، ارتباط دوسویه استاد و دانشجو، ارزشیابی مداوم فرآیند یاددهی – یادگیری، وجود قوانین برای حفظ نظم و انضباط و مطالبی از این دست مورد بررسی قرار گرفت که شامل سوالات 18 تا 26 پرسشنامه اساتید و 23 تا 31 پرسشنامه دانشجویان بود و 8 سوال مشترک بین اساتید و دانشجویان در این حیطه وجود داشت. در پایان، در بخش محصول، به ارزیابی میزان رضایت دانشجویان و اعضای هیات علمی از وضعیت آموزش بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی و کاربردی بودن برنامه آموزشی این بخش پرداخته شد. که شامل سوالات 27 تا 29 پرسشنامه اساتید و 32 تا 36 پرسشنامه دانشجویان بود و 3 سوال مشترک بین اساتید و دانشجویان در این حیطه وجود داشت. پرسشهای مربوط به این چهار حیطه در هر دو پرسشنامه، توسط گزینههای بله (مطلوب)، تاحدودی (نسبتاً مطلوب) و خیر (نامطلوب) پاسخ داده شد. که برای سوالاتی که ماهیت مثبت داشتند به ترتیب امتیازات 2 و 1 و 0 در نظر گرفته شد و برای سوالاتی که ماهیت منفی داشتند عکس این حالت در نظر گرفته شد. مجموع نمرات کسب شده در هر حیطه به طور جداگانه محاسبه شد و برای این که نمرات دانشجویان و اساتید در هر کدام از حیطهها قابل مقایسه باشند نمرات به دست آمده از هر حیطه به 100 رسانده شد. نمرات 50-0، در محدوده وضعیت نامطلوب، 70-51 در محدوده نسبتاً مطلوب و 100-71 در دسته وضعیت مطلوب طبقهبندی شد. 135 نفر از دانشجویان و 11 نفر از اساتید به پرسشنامهها پاسخ دادند. فراوانی و درصد پاسخهای مربوط به سوالات هر حیطه برای پرسشنامه اساتید و دانشجویان در جداول جداگانهای تعیین گردید. برای مقایسه تفاوت در پاسخدهی به سوالات هر حیطه، در بین سه گروه دانشجویان (دانشجویان در حال گذراندن جامعهنگر عملی 1 و 2 و 3)، از آزمون ANOVA استفاده گردید. همچنین برای مقایسه پاسخ سوالات مشترک بین اساتید و دانشجویان در هر حیطه، از آزمون من ویتنی استفاده شد. یافتهها در این مطالعه به 165 نفر از دانشجویان دندانپزشکی و 13 نفر از اساتید درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی مشهد، پرسشنامههای محقق ساخته مستقل داده شد. از میان دانشجویان، 135 نفر از آنان (8/81 درصد) به پرسشنامه پاسخ دادند. از میان اساتید نیز 11 نفر از آنان (61/84 درصد) به پرسشنامه پاسخ دادند. میانگین سنی دانشجویان مطالعه 31/1±5/22 سال و میانگین سنی اساتید 1±09/39 سال بود. توزیع فراوانی متغیرهای زمینهای دانشجویان و اساتید، در جداول 1 و 2 خلاصه شده است.
جدول 1 : توزیع فراوانی متغیرهای زمینه ای مطالعه برای دانشجویان
جدول 2 : توزیع فراوانی متغیرهای زمینه ای مطالعه برای اساتید
مقایسه بین سه گروه دانشجویان در پاسخدهی به سوالات، در حیطههای زمینه، فرآیند و محصول با کمک آزمون آماری ANOVA انجام شد که براساس آن تفاوت بین سه گروه معنیدار نبود (جدول 3) و تنها در حیطه درونداد این تفاوت معنیدار بود. مـقایسه بین نظرات اساتید و دانشجویان در حیطههای زمینه، فرآیند و محصول با استفاده از آزمون آماری Mann-Whitney انجام شد. در حیطههای زمینه (001/0(P< و فرآیند) 001/0(P= تفاوت معنیداری بین نظرات دانشجویان و اساتید وجود داشت، ولی در حیطه محصول تفاوت معنیداری وجود نداشت (07/0P=) (جداول 4 تا 6).
جدول 3 : میانگین و انحراف معیار نمره کسب شده دانشجویان در حیطههای چهارگانه مورد مطالعه به تفکیک واحدجامعهنگر عملی
جدول 4 : توزیع فراوانی پاسخ به سوالات حیطه زمینه درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی از دیدگاه دانشجویان و اساتید
* آزمون Mann-Whitney جدول 5 : مقایسه میزان فراوانی پاسخ به سوالات حیطه فرآیند درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی از دیدگاه دانشجویان و اساتید
* آزمون Mann-Whitney
جدول 6 : مقایسه میزان فراوانی پاسخ به سوالات حیطه محصول درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی از دیدگاه دانشجویان و اساتید
* آزمون Mann-Whitney
در حیطه درونداد تفاوت آماری معنیداری بین نظرات اساتید و دانشجویان جامعهنگر عملی 2 و 3 وجود نداشت. ولی بین نظرات دانشجویان جامعهنگر عملی 1 و اساتید تفاوت معنیداری وجود داشت (036/0P=). میانگین نمره اساتید دراین حیطه 69/61 و میانگین نمره دانشجویان جامعهنگر عملی 1، 88/52 بود. اساتید و دانشجویان در حیطههای درونداد، فرآیند و محصول به سوالات غیرمشترک نیز پاسخ دادند. میزان فراوانی پاسخ به این سوالات در جداول جداگانهای آورده شده است. (جدول 7 و 8)
جدول 7 : میزان فراوانی پاسخ اساتید به سوالات غیر مشترک در حیطههای درونداد، فرآیند و محصول
جدول 8 : میزان فراوانی پاسخ دانشجویان به سوالات غیر مشترک، در حیطههای درونداد، فرآیند و محصول
بحث در این مطالعه چهار حیطه محتوا، درونداد، فرآیند و محصول برنامه آموزشی گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال تحصیل 92-91 از دیدگاه دانشجویانی که واحد جامعهنگر نظری را گذرانده و در حال گذراندن واحدهای جامعهنگر عملی 1، 2 یا 3 بودند (ورودی سالهای 88 و 87، 86) و همینطور اساتید این درس ارزیابی شد. در ارزیابی حیطه محتوا بین دانشجویان و اساتید اختلاف نظر وجود داشت، به طوری که دانشجویان حیطه محتوای برنامه آموزشی را نسبتاً مطلوب و اساتید آن را مطلوب ارزیابی کردند. ضعفهایی که در این حیطه از نظر دانشجویان وجود داشت، مرتبط نبودن مطالب این درس با سایر دروس و فعالیتهای تحقیقاتی دانشجویان، مناسب نبودن ترم ارائه این درس و متناسب نبودن مطالب این درس با نیازهای شغلی دانشجویان به عنوان دندانپزشکان آینده بود. در ضمن حدود یک پنجم از دانشجویان مورد مطالعه نیازی به وجود ایـن درس در دوره آموزش آکادمیک خــود احساس نمیکردند و حدود 42 درصد دانشجویان نیاز به ادغام این درس در دروس دیگر را عنوان کردند. به نظر میرسد برای رفع این مشکل علاوه بر توسعه و همکاری بین بخشی ایجاد تغییراتی در کوریکولوم آموزشی برای کمک به دانشجویان دندانپزشکی در ایجاد شبکه ارتباطی بین دانش فراگرفته شده در دروس مختلف لازم است. یادگیری مشارکتی و یادگیری مبتنی برحل مشکل میتواند به ایجاد این شبکه کمک کند. در برخی مطالعات از جمله مطالعهای که توسط دکتر پاکدامن و همکاران صورت گرفته، ترم ارائه این درس از دیدگاه دانشجویان نامناسب بیان شد و علت آن را ارائه واحدهای عملی در ترمهای آخر و تداخل آن با زمان مطالعه جهت امتحان دستیاری اعلام کردند.(8) این در حالی است که واحدهای عملی درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی در دانشکده دندانپزشکی مشهد در ترمهای 8، 9 و 10 ارائه میگردد. خوشبختانه در کوریکولوم آموزشی جدید دندانپزشکی(10)، به این امر توجه شده و زمان ارائه واحد درسی جامعهنگر از ترم اول آغاز شده است. میانگین نمره حیطه درونداد دانشجویانی که جامعهنگر عملی 1، 2 یا 3 را گذرانده بودند نسبت به این حیطه، با هم متفاوت بود. در این حیطه اساتید با دانشجویانی که جامعهنگر عملی 1 را گذرانده بودند اختلاف نظر داشتند. میتوان چنین برداشت کرد که اختلاف نظر موجود، مربوط به ابتدای دوره عملی این درس بوده و به تدریج با آشنایی بیشتر دانشجویان با این درس، این اختلاف نظر کمرنگتر شده است. ضعفهایی که در این حیطه از نظر دانشجویان وجود داشت عبارت بودند از: واضح وروشن نبودن اهداف درس، کاربردی نبودن درس، متناسب نبودن حجم دروس تئوری و عملی، مناسب نبودن تجهیزات، فضای آموزشی ناکافی و مهارت تدریس اساتید. ضعفهایی که در این حیطه از نظر اساتید وجود داشت عبارت بودند از: مناسب نبودن تجهیزات و فضای آموزشی ناکافی. در مطالعهای که توسط جعفری و همکارانش(11) به منظور ارزیابی درونی گروه سلامت دهان دانشکده دندانپزشکی تهران صورت گرفت، تجهیزات آموزش و پژوهش این بخش، از دیدگاه دانشجویان در حد نسبتاً مطلوب ارزیابی شد که علت آن را تازه تاسیس بودن بخش و عدم پیشبینی فضای کافی بیان کردند. به علاوه در این حیطه، انگیزه دانشجویان از مطالعه درس سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی، مورد ارزیابی قرار گرفت. حدود 13% از دانشجویان، انگیزه ضعیفی برای مطالعه این درس داشتند. در حیطه درونداد طرح درس اساتید با اهداف آموزشی متناسب و همراستا ارزیابی شد. نتایج مطالعه جعفری(11) نیز در این زمینه مطلوب گزارش شد که با مطالعه ما مطابقت دارد. با توجه به این که در حیطه درونداد نیاز به حضور هیأت علمی با مدرک دندانپزشکی اجتماعی جهت تدریس این درس لازم است فقدان متخصص دندانپزشکی اجتماعی هم جزو ضعفهای بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی در دانشکده دندانپزشکی مشهد در نظر گرفته شد. در حیطه فرآیند، بین نظر دانشجویان و اساتید تفاوت نظر وجود داشت. با این وجود از نظر اساتید و دانشجویان حیطه فرآیند بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی نسبتا مطلوب بود. ضعفهایی که در این حیطه وجود داشتند از نظر دانشجویان عبارت بودند از: نامتناسب بودن حجم تکالیف با وقت در اختیار دانشجو، بیعلاقگی دانشجویان در انجام تکالیف، مشکلات مرتبط با فرآیند یاددهی - یادگیری دانشجویان، انتقال چگونگی کاربرد دانش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی، ارتباط بین اساتید و دانشجویان، ارزیابی مستمر فرآیند یاددهی -یادگیری و قوانین مربوط به حفظ نظم و انضباط. در ضمن در حیطه فرآیند به ارزیابی تأثیر مشکلات خارجی نظیر عدم همکاری بین سازمانهای مرتبط با سلامت بر فرآیند یاددهای - یادگیری پرداختیم. نتایج حاصل از این ارزیابی نشانداد که تنها 10% از اساتید معتقدند که این مشکلات بر فرآیند یاددهی - یادگیری تأثیری ندارد. در مطالعه قاسمی و همکارانش(12) به این نکته اشاره شده که در سیستم آموزشی، ارتباط قوی بین دانشکدههای دندانپزشکی و سایر نهادهای اجتماعی وجود ندارد که این مسئله سبب بروز محدودیت و مشکلاتی در ارائه واحد عملی سلامت دهان در مواردی که نیاز به ورود به محیط واقعی زندگی گروههای اجتماعی دارد، میگردد برای رفع این ضعف، همکاری بیشتر بین بخشی، دانشکدهها، معاونت سلامت دانشگاهها و سایر نهادهای اجتماعی مرتبط با سلامت برای بهرهمندی بهتر از خدمات بخش سلامت به گروههای هدف نیاز است. یکی از فاکتورهایی که در حیطه فرآیند مورد ارزیابی قرار گرفت، رابطه کلی دانشجویان با اساتید گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی بود که نتایج حاصل از آن نشانداد حدود 18% از دانشجویان این رابطه را مناسب ندانستند. در مطالعه جعفری(11) رابطه دانشجویان با اساتید گروه سلامت دهان از دیدگاه دانشجویان مطلوب گزارش گردید. از دید دانشجویان ضعفهایی که در حیطه محصول وجود داشت عبارت بودند از: مناسب نبودن کیفیت امتحان، راضی نبودن از محتوای درس دوره، تدریس اساتید و راضی نبودن از تجربه آموزشی. از دید اساتید ضعف حیطه محصول مربوط به مناسب نبودن کیفیت امتحان بود. در بررسی فاکتور رضایتمندی از محتوای دوره درسی بخش سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی نتایج حاصل حاکی از آن بود که حدود 28% از دانشجویان از محتوای دوره درسی بخش سلامت دهان و دندانپزشکی رضایت نداشتند. در مطالعه انتظاری و همکارانش هم فقدان محتوای مناسب و منابع علمی ملی برای آموزش جامعهنگر، جزو ضعفهای آموزش درس جامعهنگر در ایران بیان شد.(13) حدود 17% از دانشجویان از نحوه تدریس اساتید رضایت نداشتند. لذا تقویت مهارتهای آموزش اساتید و تغییر روشهای تدریس و محتوای درسی توصیه میگردد.. در مطالعه پاکدامن رضایتمندی از نحوه تدریس اساتید 52% ذکر گردید.(8) در مطالعه جعفری و همکارانش آموزش کارگاهی درس دندانپزشکی اجتماعی با روش مبتنی بر حل مساله، باعث افزایش رضایتمندی دانشجویان گردید.(14) در زمینه رضایتمندی از تجربه آموزشی، در این مطالعه حدود 32% از دانشجویان از تجربه آموزشی خود در این بخش ناراضی بودند. در مطالعهای که توسط نقیزاده(15) در سال 1390-1389 به منظور بررسی نگرش دانشجویان دانشکده دندانپزشکی مشهد نسبت به فیلدهای دندانپزشکی اجتماعی صورت گرفت، حدود یک سوم دانشجویان تجربه آموزشی حضور در فیلدهای دندانپزشکی اجتماعی را منفی قلمداد کرده بودند که تقریبا مشابه این مطالعه است. به نظر میرسد اتخاذ راهبردهایی در جهت مثبتتر شدن تجربه آموزشی دانشجویان ضروری است. نتیجه گیری نتایج این مطالعه نشان داد، حیطه زمینه برنامه آموزشی دندانپزشکی اجتماعی در دانشکده دندانپزشکی مشهد از نظر دانشجویان نسبتاً مطلوب واز دید اساتید مطلوب بود. حیطههای درونداد، فرآیند و برونداد برنامه آموزشی هم از نظر دانشجویان و هم از نظر اساتید، نسبتاً مطلوب بود. تشکر و قدردانی بدینوسیله از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به دلیل حمایت مالی از این طرح قدردانی میگردد. این مقاله منتج از پایان نامه دکترای عمومی دندانپزشکی است که با شماره 2675 در کتابخانه دانشکده دندانپزشکی مشهد به ثبت رسیده است. [1]. Context Input Process Output پرسشنامه دانشجو سن : جنس : وضعیت سکونت: خوابگاهی غیر خوابگاهی آخرین واحد جامعه نگر عملی را که گذرانده اید، مشخص کنید؟ جامعه نگر عملی 1 جامعه نگر عملی 2 جامعه نگر عملی 3
پرسشنامه اساتید سن : جنس : آخرین مدرک تحصیلی: نام گروه آموزشی: درجه علمی: وضعیت گذراندن کارگاه روش تدریس: بله خیر
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,599 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,959 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
