سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

زنگنه بهرام‌وند, عباس, بیک پور, شهرام, منوری, سید مسعود. (1403). ارزشیابی میزان تناسب مکانی محل‌های دفن پسماند شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌های تصمیم گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: اخترآباد ملارد). , 10(2), 76-93. doi: 10.22038/jreh.2024.81192.1675
عباس زنگنه بهرام‌وند; شهرام بیک پور; سید مسعود منوری. "ارزشیابی میزان تناسب مکانی محل‌های دفن پسماند شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌های تصمیم گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: اخترآباد ملارد)". , 10, 2, 1403, 76-93. doi: 10.22038/jreh.2024.81192.1675
زنگنه بهرام‌وند, عباس, بیک پور, شهرام, منوری, سید مسعود. (1403). 'ارزشیابی میزان تناسب مکانی محل‌های دفن پسماند شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌های تصمیم گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: اخترآباد ملارد)', , 10(2), pp. 76-93. doi: 10.22038/jreh.2024.81192.1675
زنگنه بهرام‌وند, عباس, بیک پور, شهرام, منوری, سید مسعود. ارزشیابی میزان تناسب مکانی محل‌های دفن پسماند شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌های تصمیم گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: اخترآباد ملارد). , 1403; 10(2): 76-93. doi: 10.22038/jreh.2024.81192.1675

ارزشیابی میزان تناسب مکانی محل‌های دفن پسماند شهری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل‌های تصمیم گیری چندمعیاره (مطالعه موردی: اخترآباد ملارد)

مجله پژوهش در بهداشت محیط
دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 38، شهریور 1403، صفحه 76-93    اصل مقاله (1.88 M)
نوع مقاله: مقالات پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jreh.2024.81192.1675
نویسندگان
عباس زنگنه بهرام‌وند1؛ شهرام بیک پور* 2؛ سید مسعود منوری3
1دانشجوی کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3استاد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
زمینه و هدف: شیوه‌های دفن پسماند در شهرها غیراصولی و غیربهداشتی است. این امر باعث شده که نشانه‌های بروز یک بحران محیط‌زیستی-بهداشتی و ایمنی در منطقه بوجود آید بنابراین ضروری است مراکز دفن در جهت تناسب مکانی مورد ارزشیابی قرار گیرد. هدف از تحقیق حاضر تعیین و تطبیق محل دفن فعلی پسماند با معیارهای ملی و بین‌المللی است.

مواد و روش‌ها: روش تحقیق به صورت پیمایشی توصیفی و تحلیل می‌باشد. در ابتدا به شناسایی عوامل اثرگذار در تناسب مکانی با بهره‌گیری از منابع مطالعاتی ازجمله ضوابط سازمان محیط‌زیست و روش آژانس کنترل آلودگی مینه‌سوتا (MPCA) در دفن پسماندها در ایالات متحده امریکا پرداخته ‌شد. تلفیق لایه‌ها با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره لین‌مپ وزن‌دهی انجام شد. جهت تجزیه‌وتحلیل و روی‌هم‌گذاری لایه‌های اطلاعاتی از نرم‌افزار ArcGIS استفاده شد. اولویت‌بندی تناسب مکانی در جهت استقرار محل دفن پسماند شهری و همچنین محاسبه درصد میزان تطابق محل‌های دفن بر پایه از روش TOPSIS استفاده شد. 

یافته‌ها: نتایج نشان داد از بین معیارهای ارزشیابی تناسب مکانی در دفن پسماند شهری تعیین‌شده، معیار فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از مراکز آموزشی، درمانی، فاصله از شهرها، فاصله از آب‌های زیرزمینی، فاصله از آب‌های سطحی، بیشترین وزن‌ها را به ترتیب بدست آورده‌اند. نتایج شاخص موران0/640034 با توجه به امتیاز استاندارد محاسبه‌شده فرضیه خوشه‌ای بودن الگوی تناسب مکانی در سطح اطمینان 0/99 درصد تأیید شد. 

نتیجه‌گیری: معیارهای ملی تاثیر بیشتری در ارزشیابی تناسب مکانی دارد. نتایج این تحقیق نشان داد ترکیب لین‌مپ و تاپسیس عملکرد مناسبی در ارزشیابی تناسب مکانی دارد و  قابل‌اطمینان است.
کلیدواژه‌ها
تناسب مکانی؛ محل دفن پسماند؛ LINMAP؛ TOPSIS؛ اخترآباد ملارد
مراجع
  1. Arabeyyat OS, Shatnawi N, Shbool MA, Al Shraah A. Landfill site selection for sustainable solid waste management using multiple-criteria decision-making. Case study: Al-Balqa governorate in Jordan. MethodsX. 2024 Jun 1;12:102591. https://doi.org/10.1016/j.mex.2024.102591 PMid:38357637 PMCid:PMC10864790
  2. Tella A, Mustafa MR, Animashaun G, Adebisi N, Okolie CJ, Balogun AL, Pham QB, Alani R. Data-driven landfill suitability mapping in Lagos State using GIS-based multi-criteria decision making. International Journal of Environmental Science and Technology. 2024 Jul 4:1-6. https://doi.org/10.1007/s13762-024-05803-5
  3. Rafew SM, Rafizul IM. Application of system dynamics model for municipal solid waste management in Khulna city of Bangladesh. Waste Management. 2021 Jun 15;129:1-9. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2021.04.059 PMid:34010802
  4. Jerie S, Zulu S. Site suitability analysis for solid waste landfill site location using geographic information systems and remote sensing: a case study of Banket Town Board, Zimbabwe. Review of Social Sciences. 2017 May 18;2(4):19-31. https://doi.org/10.18533/rss.v2i4.99
  5. Gautam S, Brema J, Dhasarathan R. Spatio-temporal estimates of solid waste disposal in an urban city of India: a remote sensing and GIS approach. Environmental technology & innovation. 2020 May 1; 18:100650. https://doi.org/10.1016/j.eti.2020.100650
  6. Şimşek, K. and Alp, S., 2022. Evaluation of landfill site selection by combining fuzzy tools in GIS-based multi-criteria decision analysis: a case study in Diyarbakır, Turkey. Sustainability, 14(16), p.9810. https://doi.org/10.3390/su14169810
  7. Chandel AS. Geospatial technology based on a multi-criteria evaluation technique used to find potential landfill sites in the town of Bule Hora in southern Ethiopia. Journal of the Air & Waste Management Association. 2024 Apr 2; 74(4):207-39. https://doi.org/10.1080/10962247.2024.2312889 PMid:38315112
  8. Cantero B, del Bosque IS, de Rojas MS, Matías A, Medina C. Durability of concretes bearing construction and demolition waste as cement and coarse aggregate substitutes. Cement and Concrete Composites. 2022 Nov 1; 134:104722. https://doi.org/10.1016/j.cemconcomp.2022.104722
  9. Kumar M, Gogoi A, Kumari D, Borah R, Das P, Mazumder P, Tyagi VK. Review of perspective, problems, challenges, and future scenario of metal contamination in the urban environment. Journal of Hazardous, Toxic, and Radioactive Waste. 2017 Oct 1;21(4):04017007. https://doi.org/10.1061/(ASCE)HZ.2153-5515.0000351
  10. Mousavi SM, Darvishi G, Mobarghaee Dinan N, Naghibi SA. Optimal landfill site selection for solid waste of three municipalities based on boolean and fuzzy methods: A case study in Kermanshah Province, Iran. Land. 2022 Oct 13;11(10):1779. https://doi.org/10.3390/land11101779
  11. Anjum M, Min H, Ahmed Z. Healthcare Waste Management through Multi-Stage Decision-Making for Sustainability Enhancement. Sustainability. 2024 Jun 6;16(11):4872. https://doi.org/10.3390/su16114872
  12. Gour AA, Singh SK. Solid waste management in India: a state-of-the-art review. Environmental Engineering Research. 2023 Aug;28(4). https://doi.org/10.4491/eer.2022.249
  13. Muayad M, Janna H. Geographic Information System (GIS) for Landfill site selection-A review. InIOP Conference Series: Earth and Environmental Science 2023 Sep 1 (Vol. 1232, No. 1, p. 012004). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1232/1/012004
  14. Garcia-Garcia G. Using Multi-Criteria Decision-Making to Optimise Solid Waste Management. Current Opinion in Green and Sustainable Chemistry. 2022 Oct 1; 37: 100650. https://doi.org/10.1016/j.cogsc.2022.100650
  15. Gao P, Chen M, Zhou Y, Zhou L. An approach to linguistic q-rung ortho-pair fuzzy multi-attribute decision making with LINMAP based on Manhattan distance measure. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems. 2023 Jan 1;45 (1):1341-55. https://doi.org/10.3233/JIFS-221750
  16. Kovačević M. Application of compromise programming in the evaluation of localities for construction of municipal landfill. International Conference on Sustainable Development 2022 Jun 23 (pp. 303-325). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-17767-5_22
  17. Oyedele AA, Omosekeji AE, Ayeni OO, Ewumi TO, Ogunlana FO. Delineation of landfill sites for municipal solid waste management using GIS. environment. 2022; 6:16. https://doi.org/10.28991/HEF-2022-03-03-05
  18. Merdassi A, Guellouh S, Tebbi FZ, Boumezrag K. GIS-based selection of appropriate landfill sites: the case of a communal grouping in Batna, Algeria. Engineering, Technology & Applied Science Research. 2023 Apr 2;13(2):10306-9. https://doi.org/10.48084/etasr.5586
  19. Hina SM, Szmerekovsky J, Lee E, Amin M, Arooj S. Identifying suitable solid waste landfill sites using spatial multi-criteria decision analysis. The Journal of Solid Waste Technology and Management. 2022 May 1;48(2):196-207. https://doi.org/10.5276/JSWTM/2022.196
  20. Koudelka K, Commissioner MA. Minnesota Pollution Control Agency.
  21. Manouri, Seyyed Masoud, Mir Hosseini, Seyed Abulqasem. Methods of locating and evaluating urban waste landfills, publisher, Islamic Azad University, Meybod branch, first edition; 2016 Jan 21.
  22. Chandrappa R, Das DB. Siting of Municipal Solid Waste Facilities. InSolid Waste Management: Principles and Practice 2024 Mar 21 (pp. 749-770). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50442-6_19
  23. Mo'meni, M, Sharifi Salim, A.R. Models and software of Kerry multi-criteria decision Tehran: Author; 2017 Oct 23. [In Persian].
  24. Abedini M, Mousavi M. Investigating the most important environmental hazards in the watershed of Izeh using models; WLC and TOPSYSTOPSIS. Geographical space. 2018 Jun 10;18(61):41-62. [In Persian].
  25. Aghmashhadi AH, Cirella G, Zahedi S, Kazemi A. Water resource policy support system of the Caspian Basin. AIMS Environmental Science. 2019;6(4). https://doi.org/10.3934/environsci.2019.4.242
  26. Hankach P, Gastineau P, Vandanjon PO. Multi-scale spatial analysis of household car ownership using distance-based Moran's eigenvector maps: Case study in Loire-Atlantique (France). Journal of Transport Geography. 2022 Jan 1;98:103223. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2021.103223
  27. Fida M, Li P, Alam SK, Wang Y, Nsabimana A, Shrestha PS. Review of Groundwater Nitrate Pollution from Municipal Landfill Leachates: Implications for Environmental and Human Health and Leachate Treatment Technologies. Exposure and Health. 2024 Jan 16:1-25. https://doi.org/10.1007/s12403-023-00624-2
  28. Hussain A, Deshwal A, Priyadarshi M, Pathak S, Sambandam G, Chand S, Shukla AK. Landfill leachate analysis from selected landfill sites and its impact on groundwater quality, New Delhi, India. Environment, Development and Sustainability. 2024 Jan 17:1-26. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04403-6
  29. Huang Z, Liu G, Zhang Y, Yuan Y, Xi B, Tan W. Assessing the impacts and contamination potentials of landfill leachate on adjacent groundwater systems. Science of The Total Environment. 2024 Jun 20;930:172664. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2024.172664 PMid:38653413
  30. Chai J, Zhang W, Zhao K, Li S, Baloch MY, Wang Z, Zhang D, Yang Y. Multi-biological risk in groundwater-surface water system under landfill stress: Driven by bacterial size and biological toxicity. Journal of Hydrology. 2024 Jun 1;636:131282. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2024.131282
  31. Yang Y, Li B, Li C, Liu P, Li T, Luo Y, Yang L, Che L, Li M. Spatiotemporal comprehensive evaluation of water quality based on enhanced variable fuzzy set theory: A case study of a landfill in karst area. Journal of Cleaner Production. 2024 Apr 15;450:141882. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.141882
  32. Alam AM, Rafizul IM. Development of landfill macro management policy: A case study. Cleaner Waste Systems. 2024 Apr 1;7:100132. https://doi.org/10.1016/j.clwas.2024.100132
  33. Oanh NT, Thanh PT, Long NB, Chien LH, Dinh NT, Thom TT, Bich NT, Elshewy MA. Optimal Solid Waste Landfill Site Identification Employing GIS-Based Multi-Criteria Decision Analysis Within the Thach That District, Hanoi, Vietnam. International Journal of Geoinformatics. 2024 Jan 1;20(1).
  34. Sanjeevi V, Shahabudeen P. Optimal routing for efficient municipal solid waste transportation by using ArcGIS application in Chennai, India. Waste Management & Research. 2016 Jan;34(1):11-21. https://doi.org/10.1177/0734242X15607430 PMid:26467317
  35. Zohoori M, Ghani A. Municipal solid waste management challenges and problems for cities in low-income and developing countries. Int. J. Sci. Eng. Appl. 2017 Feb;6(2):39-48. https://doi.org/10.7753/IJSEA0602.1002
  36. Giustiniani E, Giménez L, Semmartin M. Residents' perception and environmental assessment of a waste recycling centre: a case study of Buenos Aires City (Argentina). Environment, Development and Sustainability. 2023 Jul 31:1-9. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03672-5
  37. Naibbi AI, Umar UM. An appraisal of the spatial distribution of solid waste disposal sites in Kano metropolis, Nigeria. Journal of Geoscience and Environment Protection. 2017 Nov 2;5(11):24-36. https://doi.org/10.4236/gep.2017.511003
  38. Mozaffari M, Bemani A, Erfani M, Yarami N, Siyahati G. Integration of LCSA and GIS-based MCDM for sustainable landfill site selection: A case study. Environmental monitoring and assessment. 2023 Apr;195(4):510. https://doi.org/10.1007/s10661-023-11112-0 PMid:36964894
  39. Aryampa S, Maheshwari B, Sabiiti EN, Bukenya B, Namuddu S. The Impact of Waste Disposal Sites on the Local Water Resources: A Case Study of the Kiteezi landfill, Uganda. Ecohydrology & Hydrobiology. 2023 Apr 1;23(2):280-9. https://doi.org/10.1016/j.ecohyd.2022.12.002
  40. Vaverková MD. Landfill impacts on the environment. Geosciences. 2019 Oct 3;9(10):431. https://doi.org/10.3390/geosciences9100431
  41. Iravanian, A., & Ravari, S. O. (2020, December). Types of contamination in landfills and effects on the environment: a review study. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 614, No. 1, p. 012083). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1755-1315/614/1/012083
  42. Talebi, H., Environmental evaluation of the municipal waste landfill of Mamounieh city by the method of the Minnesota Pollution Control Agency (MPCA) and comparison with the location criteria of the Iranian Environmental Protection Agency (USEPA), the 7th International Conference on Environmental Engineering and Natural Resources, Tehran, 2021, https: //civilica.com/doc/1256780. [In Persian].
  43. azdani M, Manouri SM, Omrani QA, Shariat M, Hosseini SM. Assessing suitability of urban waste landfills using geographic information system (case study: west of Mazandaran province). Remote Sensing and Geographical Information System in Natural Resources (Application of Remote Sensing and GIS in Natural Resources Sciences) [Internet]. 2015;6(1):31-46. Available from: https://sid.ir/paper/189557/fa. [In Persian].
  44. Amir Soleimani, Y., Absi, A., Ebrahiman Qajari, Y. Evaluation of spatial limitations for sanitary landfill of urban waste in Mazandaran province using GIS and hierarchical analysis. Environmental Science Quarterly, 2020; 18(4): 1-20. doi: 10.52547/envs.18.4.1. [In Persian]. https://doi.org/10.52547/envs.18.4.1
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 385
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 300