بررسی شاخص های زیبایی روکش های ایمپلنت دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال 1396 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| دوره 45، شماره 1، فروردین 1400، صفحه 34-43 اصل مقاله (1.01 M) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2021.51066.1935 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| حمید رجعتی حقی1؛ داوود آقاسی زاده2؛ ملیحه نگهبان3؛ داود نودهی* 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1استادیار گروه پروتز های دندانی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی استان مشهد، خراسان رضوی، ایران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2استادیار گروه پروتزهای دندانی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3دندانپزشک، مشهد، ایران | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه:موفقیت بالای درمان های ایمپلنت این درمان را به یکی از درمان های رایج در دندانپزشکی تبدیل کرده است. با این حال، افزایش عوارض درمان های ایمپلنت را نیز به دنبال داشته است. یکی از عوارض شایع، مشکلات زیبایی می باشد. به همین دلیل در این مطالعه شاخص های زیبایی (WES, PES) روکش های ایمپلنت در جلسه تحویل بررسی گردید. مواد و روش ها: جهت تعیین شاخص (Pink Esthetic Score) PES و (White Esthetic Score) WES، در 20 بیماری که روکش تک ایمپلنت قدام فک بالا را در بخش پروتز دانشکده دندانپزشکی مشهد دریافت نموده بودند، عکس های فوتوگرافی تهیه و قالبگیری آلژینات انجام شد. شاخص PES شامل پاپی مزیال، پاپی دیستال، قوس مارژین لثه، سطح مارژین لثه، برجستگی استخوانی ناحیه ریشه، رنگ و Texture بافت نرم بود. شاخص WES شامل فرم دندان، رنگ، Texture سطحی و ترانسلوسنسی بود. به هر شاخص براساس میزان زیبایی نمره ای بین 0 تا 2 تعلق می گرفت. مجموع شاخص WES و PES نمره ای بین 0 تا 20 بود. یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین نمره PES در بیماران 76/1±20/7، میانگین نمره WES در بیماران 04/2±75/6 و میانگین مجموع شاخص PES/WES در بیماران 41/3±95/13 بود. در هر دو شاخص پنج بیمار (25%) نتایج غیرقابل قبول داشتند. در نهایت در مجموع امتیاز PES/WES پنج بیمار (25%) نتایج غیرقابل قبول داشتند. نتیجه گیری: به طور میانگین نتایج شاخص های استاتیک PES و WES در بیماران ما که دارای تک ایمپلنت قدام فک بالا بودند، از نظر کلینیکی قابل قبول بود. اما مواردی هم بودند که نمره مناسبی از لحاظ زیبایی شناختی براساس معیارهای PES/WES کسب نکردند که این موارد لزوم دقت بیشتر دندانپزشکان برای دستیابی به نتایج زیبایی بهتر را نشان می دهد. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ایمپلنت؛ شاخص PES؛ شاخص WES | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه موفقیت بالای درمان های ایمپلنت به همراه پیشرفت در علوم دندانی، این درمان را به یکی از درمان های رایج روزانه در دندانپزشکی تبدیل کرده است. اما این رواج، افزایش عوارض درمان های ایمپلنت را نیز به دنبال دارد. شناخت راه های پیشگیری از عوارض بسیار مهم است. پذیرش عوارض زیبایی برای درمانگر و بیماران بسیار سخت است. عوارض زیبایی می تواند به دلایل موقعیت نامناسب فیکسچر ایمپلنت، تعداد و اندازه نامناسب ایمپلنت ها، عفونت نسوج اطراف ایمپلنت و نقص در بافت های سخت و نرم استخوان آلوئولار باشد. علت اصلی مشکلات و عوارض روکش های ناحیه زیبایی از دست رفتن توام بافت های نرم و سخت بعد از کشیدن دندان و در حین جراحی ایمپلنت است.(2و1) اگرچه استئواینتگریشن ایمپلنت های دندانی در مقالات به خوبی مستند شده است، با این وجود تلاش ها در دندانپزشکی ایمپلنت برای رسیدن به نتایج زیبایی با ثبات و طولانی مدت ادامه دارد، این نتایج شامل بافت نرم سالم ناحیه میدباکال و پاپیلای بین دندانی می باشد.(3) زیبایی میتواند تحت تاثیر بافت اطراف ایمپلنت قرار گیرد.(4) محل تلاقی ایمپلنت- بافت نرم نقش مهمی در حفظ پایداری دراز مدت استخوان کرستال دارد. تعرض به ناحیه عرض بیولوژیک موجب عوارضی نظیر تحلیل استخوان کرستال می شود. بنابراین حتما باید در ارزیابی بافت نرم مورد توجه قرار گیرد.(6و5) تشکیل پاپیلای بین دندانی و ضخامت بافت نرم اطراف ایمپلنت نیز از دیگر شاخصهای مهم در زیبایی ایمپلنت است.(7) برنامه درمانی دقیق و آگاهی از مشخصات دندان های طبیعی برای رستوریشن دندان های قدامی فک بالا ضروری است. موفقیت یک رستوریشن در ناحیه زیبایی، عمدتاً بستگی به یکپارچه سازی هماهنگ رستوریشن در ظاهر کلی بیمار، به ویژه بافت نرم پیرامونی دارد.(8) در مطالعات بالینی، از شاخص های زیبایی- بالینی متعددی برای ارزیابی عینی نتیجه زیبایی مخاط اطراف ایمپلنت و رستوریشن آن و مقایسه داده ها با سایر مطالعات استفاده شده است.(10و9) PES (Pink Esthetic Score)می تواند ابزاری مفید برای نظارت بر تغییرات طولانی مدت بافت نرم باشد.(11) Belser، شاخص PES را اصلاح کرد و با شاخص WES(White Esthetic Score) ترکیب نمود و یک شاخص رستوریشن ایمپلنت جدید به نام شاخص PES/WES را ارائه کرد.(1) معیار WES به طور خاص روی قسمت قابل مشاهده رستوریشن ایمپلنت تمرکز دارد.(11و1) شاخص PES/WES یکی از شاخص های مناسب جهت ارزیابی عینی نتایج زیبایی ایمپلنت است که استفاده ی گسترده ای پیدا کرده است. به همین منظور در این مطالعه نتایج زیبایی شناختی حاصل از روکش های ایمپلنت که در بخش ایمپلنت دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال 1396 تحویل داده شده بود، با استفاده از شاخص PES/WES ارزیابی شد. مواد و روش ها در این مطالعه مشاهده ای مقطعی، 20 بیمار که در بخش پروتز دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال 1396 تحت درمان تک روکش ایمپلنت در ناحیه قدام فک بالا بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. از این تعداد، 13 دندان سانترال، 5 دندان لترال و 5 دندان کانین وارد مطالعه شدند. وجود هرگونه رستوریشن به غیر از رستوریشن تکی مورد نظر در این مطالعه برای ناحیه کانین تا کانین فک بالا منجر به خروج از مطالعه می شد. همچنین بیمارانی که مرحله جراحی آن ها Fresh Socket بوده است، مواردی که دندان سمت مقابل از لحاظ زیبایی مورد قبول نبود (نمره کمتر از 6 در ایندکس WES) و نیز نقص بافتی در دندان سمت مقابل بیمار (نمره کمتر از 6 در ایندکس PES) از مطالعه خارج شدند. فوتوگرافی بیمار حداکثر تا 3 ماه بعد از تحویل روکش، در فاصله 30 سانتی متری و با زاویه 90 درجه نسبت به محور عمودی دندان تهیه شد. عکس های گرفته شده مورد آنالیز قرار گرفت. علاوه بر عکس قالب آلژینات برای تهیه کست مطالعه نیز گرفته شد. ایندکس های مورد استفاده برای زیبایی شامل PES و WES بود. تمرکز شاخص WES بر قسمت های قابل رؤیت رستوریشن است که شامل فرم کلی دندان، حجم کلی و شکل کلی تاج کلینیکی، رنگ، بافت (Texture) سطحی و ترانسلوسنسی می باشد. برای هر کدام از پنج پارامتر فوق نمرات 0، 1 و 2 تعلق می گرفت. در نمونه ای که تمام معیارهای روکش ایده آل بود، نمره 10 بدست می آمد. در نمره دهی می توان از روش مقایسه با دندان سمت مقابل استفاده کرد. به همین دلیل در مواردی که دندان سمت مقابل از لحاظ زیبایی مورد قبول نبود، بیمار از مطالعه خارج می شد. حداقل حد قابل قبول از لحاظ بالینی نمره 6 بود. شاخص PES نیز شامل پنج متغیر پاپیلای مزیالی، پاپیلای دیستالی، انحنای مخاط فاسیال، سطح مخاط فاسیال، تحدب ریشه / رنگ و Texture ثابت فرم بود. به این شاخص نیز نمره ای بین 0 تا 2 تعلق می گرفت. در شاخص پاپی های مزیال و دیستال نمره 2 در صورتی داده می شد که پاپی کامل موجود باشد. نمره 1، در صورتیکه پاپی موجود باشد، اما نقص داشته باشد و نمره صفر در صورت فقدان پاپی داده می شد. در نمره دهی همیشه مقایسه با دندان سمت مقابل روش پیشنهادی است.
تصویر 1 : نمونه ای از نمره دهی با شاخص های PES/WES نشان داده شده است.
مجموع شاخص های PES/WES نمره 20 بود. در نمره دهی از عکس ها و کست های مطالعه استفاده شد. این مطالعه به صورت مقطعی و بدون انجام هیچ گونه مداخله ای بر روی بیماران صورت گرفت. پس از توضیح اهداف و مراحل پژوهش از تمام شرکت کنندگان قبل از شروع مطالعه رضایت نامه کتبی اخذ شد. آنالیز آماری این مطالعه توسط نرم افزار SPSS انجام شد. میانگین PES و WES برای هر بیمار محاسبه شد و سپس میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر هر کدام از شاخص های PES و WES و نمره کل این شاخص ها برای کل بیماران محاسبه شد. یافته ها در این مطالعه، 20 ایمپلنت از نظر پارامترهای زیبایی شامل معیارهای PES و WES توسط دو متخصص پروتز بررسی شدند. مقدار توافق دو ارزیابی کننده با استفاده از آزمون کاپا برابر 90 درصد محاسبه شد. از نظر متخصصین، در پارامترهای WES، فقط برای متغیر (Hue, Value) رنگ بیش از نصف موارد یعنی 60 درصد (12 مورد) انطباق کامل داشتند و در پارامترهای PES، فقط برای متغیر پاپیلای دیستالی، بیش از نصف موارد یعنی 65 درصد (13 مورد) انطباق کامل داشتند. (جدول 1). در پارامترهای WES، برای متغیرهای Outline حجم دندان و فرم دندان و در پارامترهای PES، برای متغیرهای انحنای مخاط فاسیال، پاپیلای دیستال و پاپیلای مزیال عدم انطباق کامل وجود نداشت. نمره کل WES، 42 درصد انطباق کامل و 7 درصد عدم انطباق کامل را نشان داد. نمره کل PES، 46 درصد انطباق کامل و 2 درصد عدم انطباق کامل را نشان داد. نمره کل WES+PES، 44 درصد انطباق کامل و 5/4 درصد عدم انطباق کامل را نشان داد. (جدول 1)
جدول 1 : امتیازات کسب شده WES و PES به تفکیک پارامترها و بطور کلی
نمودار 1 : همبستگی بین نمرات کل WES و PES
براساس نمودار 1، ضریب همبستگی پیرسن نشان داد که WES و PES با یکدیگر رابطه مستقیم و معنی داری داشتند (008/0P= و 57/0r=). در نهایت میانگین مجموع امتیاز PES/WES از 20 نمره در بیماران ما 41/3±95/13 بود. با توجه به اینکه پایین ترین حد قابل قبول کلینیکی در شاخص های PES و WES نمره 6 می باشد و در شاخص PES/WES نیز
جدول 2 : تعداد و درصد بیماران با نمرات قابل قبول و غیرقابل قبول کلینیکی
مقادیر به صورت (درصد) تعداد بیان شده است.
بحث ایمپلنت های تک دندانی به یک درمان استاندارد در دندانپزشکی تبدیل شده اند. از آنجا که میزان بقا و موفقیت در ایمپلنت بالاست نتیجه زیبایی شناختی به کانون اصلی علاقه در مناطق حساس به زیبایی بدل شده است. برای دستیابی به یک نتیجه مطلوب زیبایی شناختی، ایمپلنت ها باید در موقعیت و زاویه بهینه قرار بگیرند. در حالت ایده آل، ترمیم های موفقیت آمیز با کاشت ایمپلنت باید ظاهر دندان های طبیعی را تقلید کنند.(15) به نظر می رسد وضعیت بافت نرم اطراف ایمپلنت عامل تعیین کننده مهمی است. رستوریشن مبتنی بر ایمپلنت باید با دندان مرجع تقارن داشته باشد. سطح بافت نرم پیرامون ایمپلنت، که طول تاج را تحت تأثیر قرار می دهد و رنگ و بافت آن برای ظاهر طبیعی رستوریشن تعیین کننده است.(16) معیار موفقیت Albrektsson توسط Smith, Zarb(17) بیشتر به برداشتهای ذهنی بیننده از زیبایی و تخصص درمانگر بستگی دارد.(18) معیارهای دیگری نیز مطرح شد که ارزیابی کیفیت استخوان،(19) از بین رفتن استخوان(20) و نمره پاپیلای Jemt، که سطح مخاط اینترپروگزیمال مجاور محل رستوریشن تک ایمپلنت را بررسی می کند.(21) از جمله آنها Jemt است. یک شاخص پاپیلا را بر اساس سطح مخاط اینترپروگزیمال مجاور محل رستوریشن تک ایمپلنت معرفی کرد.(22) این شاخص تاکنون متداول ترین شاخص برای ارزیابی زیبایی شناسی بوده است. برای ارزیابی مخاط اطراف ایمپلنت و روکش متکی بر ایمپلنت، شاخص دیگری به نام مقیاس آنالوگ بصری Visual Analogue Scale (VAS) که زیبایی ایمپلنت را از نظر Subjective ارزیابی می کند معرفی شد.(23) ابزارهای دیگر برای ارزیابی نتیجه زیبایی ایمپلنت های تکی معرفی شده اند که شامل شاخص Implant aesthetic crown index (ICA)، نمره زیبایی شناسی ذهنی Subjective esthetic score (SES)، شاخص اطراف ایمپلنت و تاج Peri-Implant and Crown Index (PICI) و شاخص های جامع شاملWhite Esthetic Score (WES) و Pink Esthetic Score (PES) می شود.(24و11و1)Meijer و همکاران(24) برای ارزیابی تاج های پشتیبانی شده با تک ایمپلنت، شاخص زیبایی Implant Crown Aesthetic Index (ICAI) را پیشنهاد کردند. در مطالعات، شاخص های PES / WES و PES برای ارزیابی زیبایی تاج ایمپلنت های تکی استفاده می شوند.(11و1) طبق یک مطالعه جدید در مقایسه شاخص های مختلف و تکرارپذیری آنها، به نظر می رسد که شاخص هایPES / WES و PICI مناسب تر از ICAI به عنوان شاخص های زیبایی شناسی برای ایمپلنت های تکی هستند.(25) با وجود استفاده مکرر از شاخص های بی شمار برای ارزیابی زیبایی شناختی رستوریشن های متکی بر ایمپلنت در ناحیه قدامی، هیچ شاخصی فعلا توسط تمامی متخصصین پذیرفته شده نیست و همچنان انتخاب بهترین شاخص ارزیابی زیبایی یکی از مسائل بحث برانگیز در زمینه ایمپلنت است. علاوه بر این، مطالعات مربوط به مقایسه شاخص های مختلف زیبایی شناسی کمیاب هستند. با این وجود، شاخص های زیبایی شناختی ساده برای مخاط اطراف ایمپلنت و بازسازی ها توصیه می شود. به عنوان مثال استفاده از شاخص های عینی مانند PES در بیانیه مشترک آکادمی اوستئواینتگریشن آمریکا، در رابطه با چگونگی بهبود نتایج زیبایی ایمپلنت های دندانی، توصیه شده است.(26) معیار زیبایی PES برای اولین بار در سال 2005 توسط Furhauser و همکارانش(11) طراحی و معرفی شد. در نسخه اولیه این معیار 7 متغیر (پاپیلای مزیال، پاپیلای دیستال، سطح لبه بافت نرم، کانتور بافت نرم، آلوئولار پرسس، رنگ بافت نرم و تکسچر بافت نرم) وجود داشت که به هرکدام از این متغیرها طبق مقایسه با دندان رفرنس سالم نمره 0 تا 2داده می شد.(26) در مطالعه Furhauser، 30 بیمار را یکبار در ابتدای مطالعه و بار دیگر 4 هفته بعد بررسی کردند. از 20 مشاهده گر (5 متخصص پروتز، 5 جراح دهان، 5 ارتودنتیست و 5 دانشجوی سال آخر دندانپزشکی) برای نمره دهی با شاخص PES استفاده شد. تفاوت معناداری بین دو نوبت بررسی در میانگین نمره PES وجود نداشت. اما اختلاف معناداری میان متخصصین مختلف از جهت نمره PES وجود داشت، به طوری که بیشترین میانگین برای متخصصین پروتز و کمترین میانگین نمره برای ارتودنتیست ها بود. نکته جالب توجه این بود که از لحاظ نمره دهی تفاوت معنی داری میان دانشجویان سال آخر با جراحان دهان و متخصصین پروتز وجود نداشت. در مطالعه حاضر نیز شاخص ها توسط دو متخصص پروتز بررسی شدند و نمره دهی صورت گرفت که مقدار توافق آنها با آزمون کاپا 90 درصد بود.(11) برای ارزیابی بلند مدت ایمپلنت های تک دندان قدام فک بالا از نقطه نظر زیبایی شناختی، یک شاخص مناسب باید معیارهای زیر را برآورده کند: روایی و پایایی، لحاظ کردن بافتهای نرم اطراف ایمپلنت و پارامترهای خاص ذاتی ترمیم، تعریف آستانه پذیرش بالینی، سهولت استفاده و تکرارپذیری. در سال 2009، Belser و همکارانش(1) معیار PES را اصلاح کرده و با معیار جدید خودشان ترکیب کردند و معیار PES/WES را معرفی کردند. در این معیار مجموع امتیاز PES و WES هرکدام از 10 محاسبه می شد و مجموع PES/WES نیز 20 بود.
جدول 3 : نحوه نمره دهی به معیار PES اصلاح شده
معیار WES طوری تنظیم شد که به طور خاص روی قسمت قابل مشاهده ترمیم ایمپلنت (یعنی قسمتی از تاج که از مخاط اطراف ایمپلنت بیرون می آید) تمرکز دارد و براساس پارامترهای شکل کلی دندان؛ طرح کلی و حجم تاج؛ رنگ، که شامل ارزیابی hue و value است؛ خصوصیات بافت سطحی و شفافیت و ویژگی های رنگی می باشد. نمره قابل قبول برای هر دو معیار، میانگین 6 است و مجموع دو معیار برای قابل قبول بودن زیبایی بزرگتر یا مساوی 12 می باشد. در مطالعه Besler(1)، 45 ایمپلنت در ناحیه ماگزیلاری قدامی بررسی شدند و نتایج نشان داد که میانگین PES 8/7 و میانگین WES 9/6 بود و میانگین PES/WES نیز 7/14 بود. نتایج این مطالعه با نتایج مطالعه حاضر تقریبا شباهت دارد. در مطالعه ما نیز میانگین نمره PES از WES بیشتر بوده و اعداد بدست آمده مشابه با مطالعه Belser(1) است. نتایج مطالعه ی Mangano(27) که بر روی 26 بیمار انجام شد نیز با مطالعه ما مشابهت دارد. در این مطالعه نیز مشابه با مطالعه ما امتیاز PES از امتیاز WES بالاتر بود. مطالعه ی Al-Dosari و همکارانش(28) که بر روی 23 بیمار صورت گرفت، تقریبا به نتایج مشابه با مطالعه ما دست یافتند. در این مطالعه میانگین نمره PES/WES (80/5–45/6) از میانگین نمره PES/WES در مطالعه ما پایین تر بود. البته در مطالعه ای دیگر که توسط Cho و همکارانش(29) بر روی 41 بیمار صورت گرفت، میانگین نمره PES (17/5) از WES (02/6) کمتر بود. همچنین میانگین نمره PES/WES (19/11) نیز در این مطالعه پایین تر از مطالعه ما بود که نشان دهنده نتایج زیبایی شناختی بهتر در بیماران ما است. در مطالعه ی Cho و همکاران(29) اثر تخصص ناظر مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه از متخصصین مختلف (2 متخصصین پریودنتیکس، 2 متخصصین پروتز، 2 ارتودنتیست و 2 دانشجوی سال آخر دندانپزشکی) خواسته شد تا با استفاده از شاخص PES/WES نتایج حاصل از ایمپلنت را نمره دهی کنند. با این حال، این مطالعه به دلیل تعداد کم معاینه کنندگان از هر گروه تخصصی و اینکه هیچ جراح دهانی در این مطالعه مشارکت نداشت، در مطالعه حاضر نشان داده شد که رابطه ی مستقیمی بین شاخص PES/WES وجود دارد و اگر بافت نرم اطراف ایمپلنت وضعیت مناسبی نداشته باشد قطعا ظاهر رستوریشن نهایی نیز تحت تاثیر قرار می گیرد. نتیجه گیری نتایج حاصل از بررسی 20 بیمار نشان داد، میانگین مجموع شاخص PES/WES در بیماران تحت مطالعه ما 41/3±95/13 بود. با وجود اینکه 75 درصد بیماران ما از نظر معیار PES/WES نمره بالای 12 داشتند و نتایج زیبایی شناختی در بیماران ما به طور کلی قابل قبول بود، اما همچنان مواردی بودند که نمره مناسبی از لحاظ
تشکر و قدردانی این طرح با پشتیبانی معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد (کد پژوهشی 961011) انجام گردیده است، که به این وسیله، مراتب سپاس پژوهشگران ابراز می گردد. نتایج به دست آمده از این تحقیق برگرفته از پایان نامه دوره عمومی دندانپزشکی است که با شماره 3085 در کتابخانه دانشکده دندانپزشکی مشهد به ثبت رسیده است. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,482 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 559 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
