مقایسه الگوی رویشی دندانهای مولر دوم دائمی در افراد دارای مال اکلوژن کلاس I،II وIII | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 19، دوره 30، شماره 3,4، مهر 1385، صفحه 319-326 اصل مقاله (418.54 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2006.1445 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسندگان | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| فرزین هروی* 1؛ مریم قاسمی2؛ معصومه شانظری2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1استادیار گروه آموزشی ارتدانتیکس دانشکده دندانپزشکی و عضو مرکز تحقیقات دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2دندانپزشک | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقدمه: # مولف مسؤول، آدرس : مشهد، دانشکده دندانپزشکی، بخش ارتدانتیکس، تلفن: 17- 8829501- 0511 در برخی از درمان های ارتدنسی بیماران دارای عدم تناسب فکین، علاوه بر مسیر و چگونگی رشد فکین، دانستن مسیر و الگوی رویشی دندانها از اهمیت خاصی برخودار است. ما در این تحقیق سعی داشتیم تا با بررسی تفاوت الگوی رویشی مولرهای ماگزیلا و مندیبل در مال اکلوژن های اسکلتال کلاس II، کلاس III و کلاس I در انتخاب نوع درمان و زمان بندی آن از نظر بالینی دقیق تر رفتار کنیم. مواد و روش ها: در این تحقیق 192 رادیوگرافی پانورامیک 45 بیمار کلاس I، 97 بیمار کلاس II و 50 بیمار کلاس III در محدودة سنی 11 تا 12 سال بررسی شدند. مبنای تقسیم بندی مال اکلوژن ها تقسیم بندی انگل و رابطه اسکلتال در سفالوگرام جانبی بیماران بود. مرحله رویش دندانها توسط روش Nolla به ده مرحله تقسیم شد و با هم مقایسه گردید. علاوه بر آن درصد تشکیل ریشه مولر دوم و فاصلة آن تا پلن اکلوزال نیز محاسبه شد و سپس با تست و آزمون دقیق فیشر با هم مقایسه شد. یافته ها: عموماً در مال اکلوژن کلاس II و کلاس III و کلاس I در پسران و دختران تفاوت قابل ملاحظه ای در الگوی رویشی و درصد تشکیل ریشه دندانهای مولر دوم مشاهده نشد. تنها در دختران دارای مال اکلوژن کلاس II دندان مولر دوم فک پایین در درجة بالاتری از سیستم Nolla قرار داشت (P=0.024). در بین مولرهای سمت راست و چپ نیز تفاوت قابل ملاحظه ای وجود نداشت. در دختران و پسران با اکلوژن های مختلف اختلاف معنی داری بین فاصله دندانی مولر دوم فک بالا تا پلن اکلوزال مشاهده نشد به نحوی که در هر سه کلاس و هر دو جنس فاصلة دندان مولر در فک بالا تا پلن اکلوزال مشابه پایین بود. نتیجه گیری: · در مقایسه مرحله Nolla در بین دو جنس و دو فک در اکلوژن های مختلف، تفاوت معنی داری در مرحله رویشی مولرهای دوم بالا و پایین مشاهده نشد. · در مقایسه درصد تشکیل ریشه در دو جنس و دو فک اختلاف معنی داری دیده نشد. تنها در دختران کلاس II درصد تشکیل ریشه فک پایین کمی بیشتر بود. · در هر دو جنس در تمام اکلوژن ها فاصله دندان مولر دوم فک بالا تا پلن اکلوزال مشابه فک پایین بود. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| الگوی رویشی؛ مولر دوم دائمی؛ مال اکلوژن | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
مقدمه: رویش یعنی حرکت دندان بطرف اکلوژن که به صور و طرق متفاوتی صورت می گیرد. ولی رویش رابطة مستقیمی با تکامل نهایی ریشه ندارد. یعنی قبل از اینکه ریشه کاملاً تشکیل گردد. رویش وجود دارد و تداوم می یابد(1).کلسیفیکاسیون دندانها توسط Nolla در سال 1960 به ده مرحله تقسیم شده، مراحل میانی آهکی شدن بین سنین 3 تا 17 سالگی برآورد شده است. به جز مولرهای سوم، دندانهای دائمی معمولاً حدود 5 ماه در دختران زودتر از پسران رویش می یابند.مراحل تکاملی Nolla به شرح زیر است(2): (به تصویر 1 توجه کنید) 0 – مرحله فقدان کریپت دندانی، 1 – ظهور کریپت دندانی، 2- شروع کلسیفیکاسیون تاج، 3 – تکمیل 3/1 تاج، 4 – تکمیل 3/2 تاج، 5 – تکمیل تقریبی کل تاج دندان، 6 – تاج کامل شده است، 7 – یک سوم ریشه کامل شده است، 8 – دو سوم طول ریشة تکمیل شده است، 9 - ریشه تقریباً کامل است، 10– انتهای آپیکال ریشه کامل شده است. Nolla نشان داد که در تمام این مراحل دختران جلوتر از پسران هستند(3).
تصویر 1 : مراحل تکاملی Nolla (2)
Datio و همکارانش در سال 1989 کلسیفکاسیون مولرهای اول دائمی را در رادیوگرافی پانورامیک بررسی کردند و دریافتند که تکامل این دندان در دختران سریعتر است ولی در دو قسمت راست و چپ تفاوتی ندارد و بدون توجه به نوع ناهنجاری، تکامل مولرهای مندیبل کمی جلوتر از ماگزیلاست(4). در سال 1990 Sasaki و همکارانش تحقیقی را برروی دختران ژاپنی انجام دادند و دریافتند که در بیماران با مال اکلوژن کلاس III دندانهای فک پایین رویش سریعتری نسبت به اکلوژن های دیگر دارند. و مولر دوم بالا در این بیماران با تأخیر رویش همراه بوده است(5).در سال 1997 در تحقیق دیگری در ژاپن روی 12 پسر و 14 دختر کلاس III و 11 پسر و 16 دختر کلاس II مشخص شد که کلسیفیکاسیون مولرهای دوم ماگزیلا در گروه کلاس II جلوتر از کلاس III بود. و اختلاف معنی داری بین پسران و دختران وجود نداشت(6). در ژاپن در تحقیقی برروی 81 کودک کلاس III دریافتند که تنها در گروهی که ماگزیلری کوچک و عقب رفته داشتند تأخیر در رویش مولر دوم وجود داشت و در دیگر گروههای کلاس III تفاوت با گروه کنترل قابل توجه نبود(7). در این تحقیق هدف ما این بود تا علاوه بر استفاده از روش Nolla که یک روش کلی و دسته بندی گسترده است از درصد تشکیل طول ریشه نیز برای مقایسة تفاوت رویش مولرهای دوم در گروههای مختلف مال اکلوژن استفاده شود. مواد و روش ها: از بین پرونده مراجعین به یک مطب خصوصی تعداد 192 رادیوگرافی پانورامیک بیماران با مشخصات زیر انتخاب شد: - رادیوگرافی های پانورامیک واضح، بدون اعوجاج و بدون بزرگنمایی در یک سمت نسبت به سمت دیگر بودند. - دندانهای مولر دوم بالا و پایین در مرحله ای بعد از تکمیل تاج و پیش از رویش اکلوژن قرار داشتند. - مدلهای مطالعه بیماران سالم و بدون نقص بود. - سیستم دندانی فاقد از دست رفتگی مولر و یا اختلالات دندانی واضح بود. - سفالوگرام بیماران واضح و بدون نقص بود. براساس نسبت مراجعین به مطب تعداد 45 بیمار با مال اکلوژن کلاس I، 97 بیمار با مال اکلوژن کلاس II و 50 بیمار با مال اکلوژن کلاس III انتخاب شدند. مبنای تقسیم بندی مال اکلوژن ها براساس رابطة مولرها طبق تقسیم بندی انگل و زوایای سفالومتری برای مشکل اسکلتال بیماران بود. سپس در رادیوگرافی های انتخاب شده، با یک کولیس با دقت 1/0 میلی متر ارتفاع تاج مولرهای اول و دوم بالا و پایین از محل CEJ تا بلندترین کاسپ اندازه گیری شد و سپس ریشه مولرهای دوم بالا و پایین در چهار طرف با دقت 1/0 میلی متر تعیین و ثبت گردید. سپس برروی کاغذ تریسینگ خطی که از طبق جدول Nolla (به تصویر 1 مراجعه کنید) میزان تشکیل ریشه ها در هر کدام از گروههای سپس با توجه به آناتومی اندازة میانگین ریشه دندانهای مولر اول نسبت به مولر دوم در فک بالا در نهایت بزرگنمایی تصاویر دندانها برای 17 رادیوگرافی براساس نسبت بزرگنمایی عرض مزیودیستال دندانها در رادیوگرافی نسبت به اندازة آنها برروی مدلهای مطالعه اندازه گیری شد تا بتوانیم میزان بزرگنمایی تصاویر را در بالا و پایین و سمت راست و چپ مقایسه کنیم. نتایج حاصله توسط آنالیز آماری با آزمون یافته ها:نمونه ها شامل 45 بیمار کلاس I 8 پسر با میانگین 3/12 سال و 37 دختر با میانگین سنی 3/11 سال 97 بیمار کلاس II (20 پسر با میانگین سنی 11 سال و 5 ماه و 77 دختر با میانگین سنی 11 سال و 5 ماه) و 50 بیمار کلاس III (7 پسر با میانگین 11 سال و 5 ماه و 43 دختر با میانگین سنی 12 سال و 4 ماه) بودند. طبق آزمونهای X2 Pearson و Fisher exact testّ مشخص شد که در پسران دارای مال اکلوژن های مختلف کلاس I، I و III اختلاف معنی داری بین مرحلة Nolla مولرهای دوم در فک بالا و پایین پیدا نشد و در دختران نیز عمدتاً بین مولرهای دوم دو فک تفاوت معنی داری از نظر مرحله رویشی Nolla در
جدول 1 : مقایسه درصد توزیع مرحله Nolla بین فک بالا و پایین در پسران و دختران با مال اکلوژن های کلاس I، II و III
در دختران و پسران با مال اکلوژن های مختلف تفاوت قابل توجهی بین سمت راست و چپ در فک بالا و همچنین فک پایین بین مرحلة Nolla مولرهای دوم وجود نداشت. در پسران با مال اکلوژن های مختلف بین درصد تشکیل ریشه مولر دوم میان فک بالا و پایین اختلاف معنی داری مشاهده نشد (نمودار 1) ولی در دختران با اینکه در مال اکلوژن های کلاس I و III بین درصد تشکیل ریشه دندان مولر دوم فک بالا و پایین اختلاف معنی داری نبود ولی در کلاس II این اختلاف قابل توجه بود (P=0.019). به این شکل که درصد تشکیل ریشة مولرهای دوم فک پایین بیشتر از فک بالا بود (نمودار 2). در اینجا نیز تفاوت قابل ملاحظه ای در سمت راست و چپ فکین بالا و پایین در دختران در در دختران و پسران با مال اکلوژن های مختلف کلاس I، II. III اختلاف معنی داری بین فاصلة دندانی مولر دوم فک بالا تا پلن اکلوزال مشاهده نشد. به شکلی که در تمام مال اکلوژن ها و در هر دو جنس فاصلة دندان مولر دوم در فک بالا و پایین تقریباً یکسان بود. بین مولرهای دوم سمت راست و چپ چه در بالا و چه در پایین تفاوت فاصله تا پلن اکلوزال معنی دار نبود. ضرایب تصحیح نشان داد که بزرگنمایی تصاویر در مولرهای سمت راست و چپ و بالا و پایین یکسان بود و تفاوتی بین دستگاههای مختلف رادیوگرافی نیز وجود نداشت.
نمودار 1 : فراوانی درصد تشکیل ریشه مولر دوم بالا و پایین در پسران
نمودار 2 : فراوانی درصد تشکیل ریشه مولر دوم بالا و پایین در دختران
بحث:تحقیق حاضر بر روی 192 بیمار با مال اکلوژن های مختلف انجام شد تا تفاوت الگوی رویشی مولرهای دوم در آنها بررسی شود. Moyers(1) اعتقاد داشت که رویش مولرهای دوم در فک پایین بطور کلی جلوتر از فک بالا است ولی اگر رویش مولر دوم بالا زودتر باشد، زمینه برای ایجاد مال اکلوژن کلاس II فراهم می شود. مطالعات دیگری نیز در این رویش مولر دوم فک بالا را در مال اکلوژن کلاس II سریعتر دانسته اند(7و6). در تحقیق حاضر الگوی رویشی در تعداد تفاوت الگوی رویشی در سمت راست و چپ در نمونه ها قابل توجه نبود، تنها تفاوت های معنی دار در برخی از گروههای پسران مشاهده شد که با توجه به مقدار کم نمونه ها در پسران قابل تأمل نیست. با عنایت به اینکه بیماران دارای آسیمتری مختصر فکین از نمونه ها حذف شده، و رادیوگرافی های مناسب انتخاب شده بودند. طبیعتاً این اختلاف در نهایت بنظر می رسد اطلاق عام این مسئله که در یک مال اکلوژن مشخص الگوی رویشی خاصی از دندانها قابل پیش بینی است، صحیح نیست و پیشنهاد می شود ارتباط جزئیات هر مال اکلوژن از جمله طول مطلق فکین و یا تناسب اندازه به طول قوس دندانی با الگوی رویشی دندانها بررسی شود. نتیجه گیری:
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1. Moyers RE. Hand book of orthodontics. 3rd ed. Chicago Year Book Medical Publisher; 1980. P. 152.2. ناندا، ک سورندر. مبانی اکلوژن و مال اکلوژن. مترجمین: فرزین هروی، مصطفی شهابی. چاپ اول، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی، 1377. ص 17.3. Nolla CM. The Development of the permanent teeth. J Dent Child 1960; 27: 254-266.4. Datio M, Kawahara S, Tanaka M. Calcification of the permanent first molars observed in panoramic radiographs. J Oska Univ 1989; 23(1): 45-55.5. Asaki U, Sato K, Mitani H. Tooth formation and eruption in skeletal class II and class III malocclusions. J Nippon Jyosei shika Gakkai Zusshi 1990; 49(5): 435-42.6. Kanami R, Haruki T, Shomono T. The differences in the chronology and calcification of second molars between angle class III and class II occlusions in Japanese children. J Dent Child 1997; 64(6): 400-4.7. Suda N, Hiyama S, Kuroda T. Relationship between formation/eruption of maxillary teeth and skeletal pattern of maxilla. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2002; 121(1): 46-52.8. بهناز، حسن. شفق، ایرج. آناتومی و مورفولوژی دندان. چاپ سوم، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، 1372. ص17 , 147، 156، 170، 182. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,915 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,597 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||