مقایسه فایل های چرخشی نیکل تیتانیوم با فایل های دستی نیکل تیتانیوم و استینلس استیل در پاکسازی کانال های دارای انحناء متوسط به وسیله میکروسکوپ الکترونی

امین الضربیان, محمدقاسم; حاجی موسی, فاطمه; فیضیان فرد, محبوبه

doi:10.22038/jmds.2006.1426

مقایسه فایل های چرخشی نیکل تیتانیوم با فایل های دستی نیکل تیتانیوم و استینلس استیل در پاکسازی کانال های دارای انحناء متوسط به وسیله میکروسکوپ الکترونی

مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد

مقاله 1، دوره 30، شماره 3,4، مهر 1385، صفحه 167-176 اصل مقاله (618.99 K)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2006.1426

نویسندگان

محمدقاسم امین الضربیان^* ¹؛ فاطمه حاجی موسی²؛ محبوبه فیضیان فرد¹

¹استادیار گروه آموزشی اندودانتیکس دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

²اندودنتیست

چکیده

مقدمه:
اخیراً استفاده از وسایل چرخشی نیکل تیتانیوم به علت خواص مطلوب آنها از جمله قابلیت انعطاف بالا، احتمال کمتر جابجایی و پرفوراسیون و صرفه جویی دروقت مورد توجه قرار گرفته اند. لذا هدف این مطالعه مقایسة قدرت پاکسازی وسایل چرخشی
نیکل تیتانیوم با وسایل دستی استینلس استیل و نیکل تیتانیوم می باشد.
مواد و روش ها:
جهت این مطالعه تجربی آزمایشگاهی 46 دندان مولر تازه کشیده شده انسان که دارای انحناء 25- 15 درجه در ریشه مزیال بودند انتخاب شده و به صورت تصادفی به 4 گروه 11 تایی و دو نمونة کنترل تقسیم شدند. سپس کانالهای مزیال تحت اینسترومنتیشن به صورت زیر قرار گرفتند:
گروه 1: آماده سازی به روش Step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(SS)
گروه 2: آماده سازی به روش Passive step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(SS)
گروه 3: آماده سازی به روش Step back توسط فایلهای دستی نیکل تیتانیوم (NiTi)
گروه 4: آماده سازی به روش Crown down توسط سیستم چرخشی پروفایل
دو نمونة کنترل نیز تحت هیچگونه اینسترومنتیشنی قرار نگرفتند. سپس تاج همه دندانها قطع شده و ریشه های مزیال بصورت باکولینگوالی به دو نیم تقسیم شده و یک نیمه بصورت راندوم جهت بررسی توسط SEM انتخاب گردید. پس از آماده سازی نمونه ها جهت بررسی با میکروسکوپ الکترونی، فتومیکروگرافهایی از سه ناحیه اپیکال، میانی و سرویکال هر کانال با بزرگنمایی 2000 تحت SEM تهیه شد. این گرافها توسط یک اندودنتیست به صورت Blind از نظر وجود دبری و لایة اسمیر در سطح کانال مورد بررسی قرار گرفتند وطبق اسکور از قبل تعریف شده نمراتی به آنها اختصاص یافت. سپس اطلاعات توسط آزمون آماری Kruskal-Wallis و Mann-Whitney تحت آنالیز قرار گرفت.
یافته ها:
از نظر میزان دبری باقیمانده در کانال، چهار گروه با همدیگر تفاوت معنی داری نداشتند (05/0P>) ولی از نظر وجود لایة اسمیر، گروه چرخشی نسبت به سه گروه دیگر میزان بیشتری لایة اسمیر تولید نموده بود (01/0P<). در مقایسة نواحی مختلف کانال، در این مطالعه نشان داده شد که میزان دبری و لایة اسمیرباقیمانده در ناحیة اپیکال بیشتر از ناحیه میانی و در ناحیه میانی بیشتر از ناحیه سرویکال می باشد (01/0P<).
بحث:
به دلیل اینکه لایة اسمیر تولید شده در روش چرخشی بیشتر از روش دستی است بهتر است متعاقب استفاده از این وسایل،
حتی الامکان از ترکیب محلولهای EDTA 17% و NaOCl 5.25% جهت شستشوی نهایی کانال به منظور حذف لایة اسمیر استفاده گردد.

کلیدواژه‌ها

پاکسازی؛ وسایل چرخشی؛ وسایل دستی؛ دبری؛ لایه اسمیر

اصل مقاله

مقدمه:

رکن اصلی درمان ریشه پاکسازی کامل کانال از آلودگی و عوامل میکروبی می باشد. بیشتر محققین معتقدند که حذف دبری‌ها و لایه اسمیر از داخل کانال قبل از پرکردن آن یکی از اهداف اولیه معالجه ریشه می باشد⁽¹⁾. اگر چه پاکسازی و آماده سازی کانال کلید موفقیت درمان ریشه می باشد، اما هنوز توافقی مبنی بر اینکه چگونه باید به این اهداف دست یافت وجود ندارد⁽²⁾.

وسایل اندودنتیک نیکل تیتانیومی توسط Walia و همکارانش در سال 1988 معرفی شدند⁽³⁾. این وسایل حداقل 2-3 برابر وسایل استینلس استیل قابلیت انعطاف دارند و بنابراین در حفظ انحنای اولیه بسیار موفق هستند⁽²⁾. همچنین از آنجایی که اغلب تکنیکهای دستی وقت گیر هستند و استفاده از آنها نیاز به روشهای خاصی دارد امروزه بیشتر توجه به سمت استفاده از روشهای چرخشی آماده سازی کانال معطوف شده است⁽⁴⁾.

امروزه استفاده از وسایل نیکل - تیتانیوم تحول بزرگی را در کاربرد سیستم های چرخشی بوجود آورده است⁽⁴⁾. در طی تحقیقات و مطالعات مختلف نشان داده شده که وسایل چرخشی نیکل - تیتانیوم قادر به حفظ انحنای اولیه کانال می باشند و به علاوه کاربرد آنها به مراتب راحت‌تر و سریع‌تر است و جابجایی کمتر، خروج کمتر دبری و احتمال پرفوراسیون کمتر را به دنبال دارند^(6و5و2).

بسیاری از محققین نشان داده‌اند که با استفاده از این وسایل حتی در کانالهای دارای انحنای شدید (بیشتر از ْ55) جابجایی (Transportation) کانال حداقل بوده است^(6و2).

مطالعات متعددی تأثیر نسبی وسایل و تکنیکهای مختلف آماده سازی را بر روی پاکسازی کانال نشان داده‌اند⁽⁷⁾. مسئله‌ای که باید یادآوری نمود نحوة ارزیابی پاکسازی کانال است که بر روی نتایج
بدست آمده بسیار مؤثر می باشد⁽⁷⁾. در گذشته از روشهای بافت شناسی برای این منظور استفاده
می شد اما امروزه از روشهای اولترااسترکچرال استفاده می شود ^(9-7). در مجموع مشخص شده است که روش اولترااستراکچرال و استفاده از میکروسکوپ الکترونی (SEM) روش بسیار بهتری برای ارزیابی پاکسازی کانال می باشد⁽¹⁰⁾.

در طی مطالعات مختلف نشان داده شده که کلیه روشهای آماده سازی کانال در پاکسازی کامل ناتوان بوده و به هر حال مقادیری از دبریها و لایة اسمیر در کانال به جا می مانند⁽⁹⁾. نکته دیگر اینکه کانالهای دارای انحنا از نظر پاکسازی دارای مشکلات بیشتری در مقایسه با کانالهای مستقیم مخصوصاً در ناحیه آپیکالی هستند^(9و8).

هدف از انجام این مطالعه مقایسه کیفیت پاکسازی کانالهای دارای انحنای متوسط، با استفاده از وسایل نیکل ـ تیتانیوم چرخشی و روشهای متداول که در آنها از فایلهای دستی استینلس استیل و یا
نیکل-تیتانیوم استفاده می شود بود.

مواد و روش ها:

جهت انجام این مطالعه تجربی آزمایشگاهی از 46 دندان مولر تازه کشیده شده انسان با انحنای تقریبی 25ـ15 درجه (طبق روش اشنایدر) در ریشة مزیال استفاده شده است. دندانها به صورت تصادفی به 4 گروه 11 تایی تقسیم شدند و 2 نمونه هم به عنوان کنترل در نظر گرفته شدند. دندانها در گچ Cast شده و سپس آماده سازی کانالهای مزیال در 4 گروه مورد مطالعه به صورت زیر انجام گرفت:

گروه 1 : آماده سازی به روش Stepback توسط فایلهای دستی SS نوع (Maillefer-Switzerland) K

گروه 2 : آماده سازی به روش Passive step back توسط فایلهای دستی SS نوع K
(Maillefer-Switzerland)

گروه 3 : آماده سازی به روش Step back
توسط فایلهای دستی NiTi نوع K-NiTiFlex
(Maillefer-Switzerland)

گروه 4: آماده سازی به روش Crown down توسط سیستم چرخشی پروفایل
(Maillefer-Switzerland)

دو نمونه کنترل نیز تحت هیچگونه اینسترومنتیشنی قرار نگرفتند. این نمونه ها جهت بررسی سطح کانال قبل از انجام اینسترومنتیشن که هیچگونه اسمیر لایر ودبری تشکیل نشده است استفاده شدند.

شستشوی کانالها در همة گروهها توسط ml2 محلول هیپوکلریت سدیم 1% توسط سوزن گیج 27 در فواصل استفاده از هر فایل انجام شد⁽¹¹⁾.

همچنینFile-Eze (Ultradent Products. Inc. USA) که یک ترکیب محلول در آب حاوی 19%EDTA در یک بیس لوبریکنت می باشد به عنوان مادة لغزنده کننده در حین کار مورد استفاده قرار گرفت. در پایان
آماده سازی، کلیة کانالها توسط ml5
هیپوکلریت سدیم شستشو داده شده و با کن کاغذی خشک شدند.

سپس تاج کلیة دندانها توسط یک دیسک قطع شده و دو شیار در سمت باکال و لینگوال ریشة مزیال بصورتی که به داخل کانال نفوذ ننمایند ایجاد شده و پس از آن، ریشه توسط عمل Wedging به دو نیمه تقسیم گردید و یکی از نیمه ها بصورت تصادفی جهت ارزیابی SEM انتخاب گردید.

نمونه‌های انتخاب شده مختصری خشک شده و بر روی پایه‌های مخصوص ثابت گردیدند سپس به مدت 60 ثانیه با جریان 18 میلی آمپر توسط دستگاه Sputter coation با طلا پوشش داده شدند. بدین صورت نمونه ها جهت بررسی SEM با دستگاه میکروسکوپ الکترونی (Cambridge) آماده گردید.

تحت SEM فتومیکروگرافهایی با بزرگنمایی 2000 از سه ناحیه آپیکال، میانی و سرویکال هر کانال بطور مجزا تهیه شد. در مرحلة بعد این فتومیکروگرافها که قسمت اطلاعات آنها با چسب مشکی پوشانده شده بود بصورت Blind توسط یک اندودنتیست مورد ارزیابی قرار گرفتند.

روش ارزیابی بدین ترتیب بود که هر فتومیکروگراف از دو نظر بررسی می شد. یکی از نظر وجود لایة اسمیر و دیگری از نظر مقدار دبری باقیمانده. برای هر کدام از این موارد یک درجه بندی بصورت زیر اتخاذ گردید:^(13و12)

ارزیابی مقدار دبری باقیمانده:

درجه 1: هیچ دبری در کانال باقی نمانده است.

درجه 2: مقدار دبری باقیمانده خیلی کم تا متوسط است.

درجه 3: مقدار دبری باقیمانده خیلی زیاد است.

ارزیابی مقدار لایه اسمیر:

درجه 1: لایه اسمیر باقیمانده بسیار کم است.

درجه 2: کانال تا حدودی از لایه اسمیر پوشیده شده است.

درجه 3: لایه اسمیر به طور کامل سطح توبول‌های عاجی را پوشانده است.

براساس این درجه بندی سه ناحیة آپیکال، میانی و سرویکال هر کانال بطور مجزا ارزیابی گردید و نمره‌ای به آن اختصاص یافت. اطلاعات ثبت گردید و سپس توسط آزمون آماری Kruskal-Wallis و
Mann-Whitney آنالیز گشت.

یافته ها:

آزمون Kruskal-Wallis بر روی مقدار دبری باقیمانده در چهار گروه اختلاف معنی داری را نشان نداد (05/0P>). ولی از نظر میزان لایه اسمیر، اختلاف معنی داری بین چهار گروه بدست آمد (01/0P<). مقایسه دو به دو گروهها توسط آزمون
Mann-Whitneyنشان داد که میزان لایه اسمیر تشکیل شده در گروه چهارم بطور معنی داری بیشتر از سایر گروهها بود (01/0P<). در مقایسه نواحی آپیکال، میانی و سرویکال با همدیگر، آنالیز داده ها نشان داد که مقدار دبری باقیمانده و همین طور مقدار لایه اسمیر بطور معنی داری در ناحیه آپیکال بیشتر از ناحیه میانی و در ناحیه میانی بیشتر از ناحیه سرویکال می باشد (01/0P<).

نتایج بدست آمده از این مطالعه در جدول 1 و نمودار 1 و تصاویر 1 تا 12 نشان داده شده است.

جدول 1 : توزیع فراوانی نمونه ها بر اساس میزان لایه اسمیر ایجاد شده در سطح کانال در 4 گروه مختلف

ناحیه	گروه	بسیار کم (رتبه1)		تاحدودی (رتبه2)		کامل (رتبه3)		میانگین رتبه	مقدار-احتمال
ناحیه	گروه	درصد	تعداد	درصد	تعداد	درصد	تعداد	میانگین رتبه	مقدار-احتمال
3/1 آپیکال	1	0	0	8/81	9	2/18	2	45/24	004/0
	2	4/36	4	6/54	6	1/9	1	36/16
	3	2/18	2	8/81	9	0	0	82/17
	4	0	0	5/45	5	5/54	6	36/31
3/1 میانی	1	4/36	4	6/63	7	0	0	73/20	001/0
	2	3/27	3	7/72	8	0	0	55/22
	3	7/72	8	3/27	3	0	0	45/13
	4	0	0	6/63	7	4/36	4	27/33
3/1 سرویکال	1	6/63	7	4/36	4	0	0	09/18	000/0
	2	4/45	5	6/54	6	0	0	64/21
	3	8/81	9	2/18	2	0	0	55/14
	4	0	0	6/54	6	4/45	5	73/35

نمودار 1 : مقایسه میانگین رتبه دبری باقیمانده در چهارگروه مختلف

فتومیکروگراف 1: ناحیه سرویکال کانال آما ده شده به روش step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل (2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه2 / میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 2: ناحیه میانی کانال آماده شده به روش step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه2 میزان دبری: درجه1

فتومیکروگراف 3: ناحیه اپیکال کانال آماده شده به روش step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه2 میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 4: ناحیه سرویکال کانال آماده شده به روش Passive step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه1 میزان دبری: درجه1

فتومیکروگراف 5: ناحیه میانی کانال آماده شده به روش Passive step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه1 میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 6: ناحیه اپیکال کانال آماده شده به روش Passive step back توسط فایلهای دستی استینلس استیل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه2 میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 7: ناحیه سرویکال کانال آماده شده به روش step back توسط فایلهای دستی نیکل تیتانیوم(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه1 میزان دبری: درجه1

فتومیکروگراف 8: ناحیه میانی کانال آماده شده به روش step back توسط فایلهای دستی نیکل تیتانیوم(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه1 میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 9: ناحیه اپیکال کانال آماده شده به روش step back توسط فایلهای دستی نیکل تیتانیوم(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه2 میزان دبری: درجه1

فتومیکروگراف 10: ناحیه سرویکال کانال آماده شده به روش crown down توسط سیستم چرخشی پروفایل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه3 میزان دبری: درجه2

فتومیکروگراف 11: ناحیه میانی کانال آماده شده به روش crown down توسط سیستم چرخشی پروفایل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه3 میزان دبری: درجه1

فتومیکروگراف 12: ناحیه اپیکال کانال آماده شده به روش crown down توسط سیستم چرخشی پروفایل(2000×)

میزان لایه اسمیر: درجه3 میزان دبری: درجه2

بحث:

نتایج بدست آمده از این مطالعه نشان می دهد که وسایل دستی و چرخشی از نظر میزان دبری باقیمانده تفاوتی با یکدیگر ندارند ولی وسایل چرخشی لایه اسمیر بیشتری نسبت به وسایل دستی ایجاد می نمایند. نتایج مطالعه حاضر از نظر میزان لایه اسمیر مشابه نتایج مطالعات Jodaikinو Austin و Czonstkowsky و همکاران می باشد. ایشان معتقدند وسایل چرخشی بدلیل نیروی گریز از مرکزی که در اثر حرکتشان ایجاد می شود لایه اسمیر با ضخامت بیشتر و مقاومتری ایجاد می کنند^(15و14).

نتایج مطالعه ما با مطالعه Bechelli و همکاران (1999) که دو گروه وسایل دستی استینلس استیل و سیستم چرخشی نیکل ـ تیتانیوم (Light speed) را با یکدیگر از نظر پاکسازی کانال مقایسه نموده بودند مطابقت ندارد⁽⁴⁾. زیرا آنها معتقدند که وسایل چرخشی نیکل ـ تیتانیوم (Light speed) کارایی یکسانی از نظر برداشتن دبریها و لایه اسمیر با وسایل دستی استینلس استیل دارند. شاید دلیل آن، تفاوت ماده شستشو دهنده کانال در مطالعه حاضر و مطالعه Bechelli باشد. در مطالعه حاضر از File-Eze به عنوان ماده لغزنده کننده و از هیپوکلریت سدیم 1% به عنوان شستشو استفاده شد در صورتیکه در مطالعه Bechelli از هیپوکلریت سدیم 5/2% به همراه EDTA 15% استفاده شد که قبلاً ثابت شده بود که ترکیب بسیار مؤثری در حذف لایه اسمیر می باشد.

در مطالعه Hulsmann و همکاران (1999)⁽¹⁶⁾ میزان حذف دبریها و لایه اسمیر در تکنیک چرخشی Excalibur endodontic handpiece بیشتر از تکنیک دستی بود که شاید به دلیل متفاوت بودن سیستم چرخشی مورد استفاده در آن مطالعه بوده است.

ولی در مطالعه Schafer , Zapke که به مقایسه دو تکنیک دستی (+ K-Flexofile هدستروم) و چرخشی (پروفایل Kavo – Endoflash +) پرداختند نتیجه گرفتند که هر دو تکنیک از نظر حذف دبریها و لایه اسمیر، یکسان عمل نموده اند و در ضمن هیچکدام از این دو تکنیک تمیز شدگی کامل کانال را به دنبال نداشتند⁽¹⁷⁾.

Ahlquist و همکاران (2001)⁽¹⁸⁾ در مطالعه ای به مقایسه دو تکنیک دستی استینلس استیل و چرخشی پروفایل پرداختند و عنوان نمودند که در ناحیه آپیکال میزان دبری کمتری در تکنیک دستی به جا می ماند و در سایر نواحی اختلافی بین دو تکنیک و جود ندارد. ایشان در مجموع نتیجه گیری نمودند که تکنیک دستی کانال را نسبت به سیستم پروفایل تمیزتر می نماید که با نتایج مطالعه حاضر همخوانی دارد.

در مطالعه Schafer , Lohmann در (2002) که میزان تمیزشدگی کانال های کرودار را با استفاده از دو تکنیک دستی (K-Flexofile) و تکنیک چرخشی نیکل تیتانیوم (Flexmaster) مقایسه نموده بودند دریافتند که هیچ یک از این دو روش قادر به تمیز نمودن کامل سطح نمی باشند و تکنیک دستی میزان کمتری دبری و لایه اسمیر بر جا می گذارد ولی در ناحیه آپیکال، این دو تکنیک تقریبأ مشابه عمل نموده بودند⁽¹⁹⁾.

در مطالعه Fariniuk و همکاران⁽²⁰⁾ در 2003 از نظر میزان حذف دبری چنین نتیجه ای بدست آمد:

Profile.04 > Pow-R.04 > Nitiflex > Endoflash

Schafer, Schlingemann⁽²¹⁾ در 2003 در مطالعه ای به مقایسه دو روش دستی استینلس استیل
(K-Flexofile) و چرخشی نیکل تیتانیوم ((K₃پرداختند و میزان خذف دبریها و لایه اسمیر را در روش دستی بهتر از روش چرخشی یافتند که با نتایج مطالعه حاضر همخوانی دارد.

Prati و همکاران (2004)⁽²²⁾تفاوتی بین تکنیک دستی (K-File) و چرخشی ((Race - Hero 642 - K₃ از نظر حذف دبریها و لایه اسمیر مشاهده ننمودند که شاید بدلیل متفاوت بودن نوع فایل چرخشی مورد استفاده آنها با فایل مورد استفاده در این مطالعه باشد.

بر اساس مطالعه حاضر، میزان دبری باقیمانده و لایه اسمیر به طور متوسط در ناحیه آپیکال بیشتر از ناحیه میانی و در ناحیه میانی بیشتر از ناحیه سرویکال می باشد. این مساله را شاید بتوان اینگونه توجیه نمود که خمیدگی کانال، کارآیی وسایل را در ناحیه آپیکال کم می کند. در ضمن مواد
شستشودهنده نیز به خوبی قادر به نفوذ به این ناحیه از کانال نمی باشند. این یافته از جهاتی شبیه نتایج مطالعات Heard,Walton (1997) و Bechelliو همکاران (1999) می باشد^(7و4).

Heard, Walton دریافتند که ناحیه میانی بیشتر از نواحی اپیکال و کرونال تمیز می گردد⁽⁷⁾. Bechelli و همکاران نیز ناحیه آپیکال را دارای بیشترین میزان دبری و لایه اسمیر باقیمانده یافتند⁽⁴⁾.

نتیجه گیری:

وسایل چرخشی نیکل ـ تیتانیوم که به منظور آماده سازی کانال مورد استفاده قرار می گیرند به دلیل سرعت بالا، کم بودن میزان جابجایی کانال و پرفوراسیون هنگام استفاده از آنها و خستگی کمتر دندانپزشک در حین استفاده از آنها، امروزه
فوق العاده مورد توجه قرار گرفته اند. با توجه به مطالعه حاضر توصیه می شود در صورتی که هدف نهایی دندانپزشک برداشتن کامل لایه اسمیر از داخل کانال قبل از پرکردن آن باشد متعاقب استفاده از این وسایل حتماً از ترکیب محلولهای EDTA 17% و هیپوکلریت سدیم 25/5% در پایان مراحل آماده سازی کانال به منظور شستشوی نهایی جهت حذف لایه اسمیر استفاده شود.

تشکر و قدردانی:

در اینجا لازم است از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان که منبع تامین کننده هزینه های این طرح بوده است تشکر گردد.

مراجع

Abbott PV, Heijkoop PS, Cardaci SC, Hume WR, Heitersay GS. An SEM study of the effects of different irrigation sequences and ultrasonics. Int Endod J 1991; 24: 308-16.
Knowles KI, Ibarrola JL, Christiansen RK. Assessing apical deformation and transportation following the use of lightspeed root-canal instruments. Int Endod J 1996; 29: 113-7.
Walia HM, Brantley WA, Gerstein H. An initial investigation of the bending and torsional properties of Nitinol root canal files. J Endod 1988; 14: 346-51.
Bechelli C, Zecchi Orlandini S, Colafranceschi M. Scanning electron microscope study on the efficacy of root canal wall debridement of hand versus Lightspeed instrumentation. Int Endod J 1999; 32: 484-93.
Esposito PT, Cunningham CJ. A comparison of canal preparation with Nickel-Titanium and stainless steel instruments. J Endod 1995; 21: 173-6.
Glossen CR, Haller RH, Dove SB, Del Rio CE. A comparison of root canal preparations using Ni-Ti hand, Ni-Ti engine-driven, and K-flex endodontic instruments. J Endod 1995; 21: 146-51.
Heard F, Walton RE. Scanning electron microscope study comparing four root canal preparation techniques in small curved canals. Int Endod J 1997; 30: 323-31.
Gutierrez JH, Garcia J. Microscopic and macroscopic investigation on results of mechanical preparation of root canals. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1968; 25: 108-16.
Walton RE. Histologic evaluation of different methods of enlarging the pulp canal space. J Endod 1976; 2: 304-11.
Lester KS, Boyde A. Scanning electron microscopy of instrumented, irrigated and filled root canals. Br Dent J 1977; 143: 359-67.
Cohen S, Burns RC. Pathways of the pulp. 8^th ed. St. Louis: Mosby; 2002. P. 545.
Torabinejad M, Khademi AA, Babagoli J, Cho Y, Johnson WB, Bozhilov K. A new solution for the removal of the smear layer. J Endod 2003; 29: 170-5.
Crumpton BJ, Goodell GG, McClanahan SB. Effects on smear layer and debris removal with varying volumes of 17% REDTA after Rotary instrumentation. J Endod 2005; 31: 536-8.
Jodaikin A, Austin JC. Smear layer removal with chelating agents after cavity preparation. J Prosthet Dent 1981; 46: 171-4.
Czonstkowsky M, Wilson EG, Holstein FA. The smear layer in endodontics. Dent Clin North Am 1990; 34: 13-25.
Hulsmann M, Gambal A, Bahr R. An evaluation of root canal preparation with the automated Excalibur endodontic handpiece. Clin Oral Investig 1999; 3: 70-8.
Schafer E, Zapke K. A comparative scanning electron microscopic investigation of the efficacy of manual and automated instrumentation of root canals. J Endod 2000; 26: 660-4.
Ahlquist M, Henningsson O, Hultenby K, Ohlin J. The effectiveness of manual and rotary techniques in the cleaning of root canals: a scanning electron microscopy study. Int Endod J 2001; 34: 533-7.
Schafer E, Lohmann D. Efficiency of rotary nickel-titanium flexmaster instruments compared with stainless steel hand K-Flexofile-Part2. Cleaning effectiveness and instrumentation results in severely curved root canals of extracted teeth. Int Endod J 2002; 35: 514-21.
Fariniuk LF, Baratto-Filho F, da Cruz-Filho AM, de Sousa-Neto MD. Histologic analysis of the cleaning capacity of mechanical endodontic instruments activated by the Endoflash system. J Endod 2003; 29: 630-51.
Schafer E, Schlingemann R. Efficiency of rotary nickel-titanium K₃ instruments compared with stainless steel hand K-Flexofile. Part 2. Cleaning effectiveness and shaping ability in severely curved root canals of extracted teeth. Int Endod J 2003; 36: 208-17.
Prati C, Foschi F, Nucci C, Montebugnoli L, Marchionni S. Appearance of the root canal walls after preparation with Niti rotary instruments: a comparative SEM investigation. Clin Oral Investig 2004; 8: 102-10.

آمار

تعداد مشاهده مقاله: 3,415

تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,630

سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

مقایسه فایل های چرخشی نیکل تیتانیوم با فایل های دستی نیکل تیتانیوم و استینلس استیل در پاکسازی کانال های دارای انحناء متوسط به وسیله میکروسکوپ الکترونی