بررسی و پیشبینی پارامترهای کیفی رودخانه گاماسیاب با استفاده از روش چند متغیره تحلیل همبستگی کانونیک و سریهای زمانی | ||
| مجله پژوهش در بهداشت محیط | ||
| مقاله 2، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 18، تابستان 1398، صفحه 108-122 اصل مقاله (2 M) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jreh.2019.39402.1291 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم صیادی* 1؛ مجتبی قرهمحمودلو2 | ||
| 1کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، ایران | ||
| 2استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، ایران | ||
| چکیده | ||
| زمینه و هدف: یکی از مسائل مهم در مدیریت کیفی منابع آب، یـافتن رابطـه بـین پـارامترهـای مختلـف فیزیکی و شیمیایی تأثیرگذار بر کیفیت پیکرههای آبی است. پاسـخ به این مسئله، گامی ضروری و مهم جهـت بررسـی دقیـقتـر منـابع آلاینده و ارائه راهکار جهت کـاهش اثـرات منفـی آن و در نهایـت بهبود وضـعیت کیفـی منـابع آب مـیباشـد. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند و پیشبینی تغییرات برخی از پارامترهای کیفی آب رودخانه گاماسیاب با استفاده ازروشهای آماری چندمتغیره و سریهای زمانی انجام شد. مواد و روشها: در این تحقیق از میانگین سالانه برخی پارامترهای کیفی مربوط به یک دوره آماری 6 ساله در دو ایستگاه پلچهر و دوآباستفاده شد. ابتدا عوامل کنترلکننده شیمی آب رودخانه گاماسیاب با استفاده از دیاگرام مثلثی و نمودار گیس تعیین شد، سپس جهت تعیین ارتباط خطی بین متغیرهای چندبعدی، از ضرایب همبستگی کانونیکال استفاده شد. در نهایت روند تغییرات پارامترهای کیفی آب در 5 سال آینده پیشبینی شد. یافتهها: در ایستگاه پلچهر، بهجز پارامتر pH، سایر پارامترهای کیفی دارای روند افزایشی بودند، در حالیکه در ایستگاه دوآب، تمامی پارامترهای کیفی بهجز منیزیم و سولفات روند کاهشی داشتند. بر اساس دیاگرامهای مثلثی و گیبس بهترتیب رخساره غالب آب در هر دو ایستگاه کلیم-منیزیم-بیکربنات و عامل اصلی کنترل کننده شیمی آب واکنش آب- سنگ بود. بر اساس نتایج، پارامترهای شیمیایی بیکربنات و منیزیم در ایستگاه پلچهر با ضرایب کانونی 0/983 و 0/933 در دسته اول متغیرهای کانونیک و سدیم با ضریب0/845 در دسته دوم متغیرهای کانونیک قرار گرفتند، در حالیکه در ایستگاه دوآب متغیرهای شیمیایی بیکربنات و کلسیم با ضرایب کانونی 0/945 و 0/789در دسته اول کانونیک و سدیم و کلراید با ضرایب 0/930 و 0/800 در دسته دوم متغیرهای کانونیک قرار داشتند. منشأ دسته اول و دوم متغیرهای کانونیک را میتوان بهترتیب به انحلال سنگهای آهکی و تبخیری مربوط دانست. نتایج پیشبینی روند تغییرات پارامترهای کیفی آب رودخانه گاماسیاب طی 5 سال آینده نشان داد که در ایستگاه پلچهر تمام پارامترها بهجز pH روند افزایشی و در ایستگاه دوآب بهجز منیزیم و سولفات، سایر پارامترهای کیفی روند کاهشی خواهند داشت. نتیجهگیری: واکنش آب- سنگ، مهمترین عامل کنترل کننده شیمی آب در رودخانه گاماسیاب میباشد. نوع مقاله: پژوهشی | ||
| کلیدواژهها | ||
| آب سطحی؛ استاندارد WHO؛ پارامترهای کیفی؛ همبستگی کانونیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 816 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 511 |
||