گزارش یک مورد ملانومای بدخیم دهان در خلف مندیبل | ||
| مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد | ||
| مقاله 10، دوره 42، شماره 1، فروردین 1397، صفحه 87-94 اصل مقاله (828.68 K) | ||
| نوع مقاله: گزارش مورد | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jmds.2018.10417 | ||
| نویسندگان | ||
| آناهیتا قربانی1؛ مائده صالحی1؛ علیرضا قنادان2؛ طاهره ملانیا* 1 | ||
| 1استادیار بیماری های دهان و فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران | ||
| 2استادیار پاتولوژی انستیتو کانسر بیمارستان امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی تهران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: ملانومای مخاط دهان، بدخیمی نادر با تمایل به متاستاز و تهاجم موضعی بافتی با سرعت بالاتری نسبت به سایر تومورهای بدخیم حفره دهان می باشد. ملانومای بدخیم حفره دهان، 8%-2/0 از همه موارد ملانوماهای گزارش شده را شامل می شود. تومور تقریباً در مخاط دهانی ماگزیلا 4 برابر شایعتر بوده و محل درگیری معمولا در کام یا لثه آلوئولار می باشد. توده در مراحل اولیه بدون علامت بوده و با تأخیر در تشخیص، علائمی همچون تورم، زخم، خونریزی و یا لقی دندان مشاهده می شود. پروگنوز تومور در مراحل پیشرفته بسیار ضعیف می باشد. گزارش مورد: بیمار خانم 35 ساله با شکایت از ضایعه در قسمت خلف سمت راست مندیبل از 4 ماه قبل مراجعه کرده بود. در معاینه داخل دهانی یک توده اگزوفیتیک باکولینگوالی بدون پایه به رنگ سیاه تا خاکستری دیده می شد. در بیوپسی انسیژنال از ضایعه تشخیص هیستوپاتولوژی، ملانومای بدخیم دهانی بود. نتیجه گیری:اغلب ملانوماهای دهانی بدون علامت و بزرگ بوده و تشخیص تا تظاهر علائم به تأخیر می افتد. با توجه به موارد ذکر شده در تشخیص افتراقی ملانومای بدخیم دهانی، در ضایعات مشکوک تاریخچه دقیق و معاینه بالینی کامل و پیگیری ضایعه از سوی دندانپزشک ضرورت می یابد. تشخیص زودهنگام شامل معاینه داخل دهانی دقیق، بیوپسی زود هنگام از توده های پیگمانته و غیرپیگمانته مشکوک می باشد تکنیکهای پیشرفته جراحی و مداخلات کموتراپی، رادیوتراپی، ایمونوتراپی و درمان ترکیبی می تواند در کمک به بیماران مبتلا به ملانوم دهانی مفید واقع گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملانومای دهانی بدخیم؛ ضایعات پیگمانته؛ مخاط دهان | ||
| اصل مقاله | ||
|
مقدمه ملانومای بدخیم دهانی(Oral Malignant Melanoma) توموری بسیار نادر ناشی از رشد کنترل نشده ملانوسیتهای لایه بازال غشای مخاطی دهان می باشد. وقوع واقعی آن در جمعیت ناشناخته است اما 8-2/0% از کل موارد ملانوماها و 3/1% از مجموع سرطانها را شامل می شود.(1) این نوع ملانوم ابتدا توسط weber در سال 1895 گزارش شد.(2) ملانومای مخاطی درگیرکننده سینوس نازال، دهان، فارنکس، لارنکس و مری فوقانی بسیار نادر بوده و تنها 5/0% از کل نئوپلاسمهای دهانی را شامل نوع غیرپیگمانته اغلب از لحاظ بالینی نمی تواند از سایر تومورهای خوشخیم و بدخیم حفره دهان افتراق داده شود و تشخیص تنها از طریق بیوپسی مسجل گزارش مورد یک خانم 35 ساله ایرانی با شکایت از وجود یک ضایعه پیگمانته در سمت راست مندیبل از 4 ماه پیش به دپارتمان بیماریهای دهان و فک و صورت دانشکده دندانپزشکی بابل مراجعه نمود. به گفته بیمار ضایعه به تدریج گسترش یافته و از 2 هفته قبل منجر به تورم و آسیمتری گردید. بیمار تاریخچه ای از بیماری سیستمیک و یا تروما به سر و گردن را ذکر ننمود. معاینه پزشکی بیمار حاوی نکته قابل توجهی نبود و نشانه های حیاتی بیمار در محدوده نرمال بود. در معاینات خارج دهانی، کمی آسیمتری در سمت راست صورت مشهود بود. (شکل1) یک لنف نود قابل لمس به اندازه تقریبی 2×2 سانتیمتر، با قوام سفت، دردناک و متحرک در سمت راست مثلث قدامی گردن وجود داشت. در معاینه بالینی داخل دهانی، یک توده اگزوفیتیک باکولینگوالی بدون پایه، به رنگ غیرهموژن (سیاه تا خاکستری) با سطح لوبوله در سمت راست مندیبل از ناحیه رترومولرپد تا مزیال دندان 7 در همان سمت و از لثه مارجینال تا عمق وستیبول باکال و لینگوال مشاهده گردید. ضایعه در لمس قوام سفت و دردناک داشت[p2] .(شکل 2) دندانها در ناحیه مذکور فاقد لقی بودند. در رادیوگرافی پانورامیک بعمل آمده از بیمار هیچگونه یافته غیرنرمالی دیده نشد. (شکل 3) تشخیص احتمالی ضایعه ملانوم بدخیم بود که در تشخیص افتراقی با ملانوآکانتوما و سارکوم کاپوزی قرار گرفت[AG3] . بیمار به دلیل شدت بالای درد و ناتوانی و جهت
بررسیهای بیشتر به انستیتیو کانسر تهران ارجاع داده شد. در بیوپسی انسیژنال بعمل آمده آشیانههایی از سلولهای ملانومایی با پیگمانتاسیون شدید شامل سلولهای پلئومورفیک با هستههای بزرگ و سیتوپلاسم ائوزینوفیلیک مملو از پیگمان دیده شده و ارتشاح لنفوسیتی نیز در اطراف تومور مشهود بود. بر اساس یافتههای حاصل از بررسی هیستوپاتولوژی از ضایعه تشخیص ملانومای بدخیم دهانی مسجل بود[p4] و بعد از تهیه CT اسکن و MRI، بیمار جهت برداشت وسیع از ضایعه و نواحی اطراف آن تحت بیهوشی عمومی قرار گرفت. ضایعه همراه با استخوان مندیبل به طول 5 سانتیمتر و به عرض 4 سانتیمتر و 1 سانتیمتر از ناحیه رترومولرپد برداشته شد. همچنین لنف نود گردنی و مارجین عضله تریگوئید تحت بررسی هیستوپاتولوژی قرار گرفت؛ در بررسی میکروسکوپی مارجینهای اطراف ضایعه عاری از تومور بوده و تشخیص قطعی، ملانومای بدخیم دهانی از نوع ندولار بود.(تصویر4و5) پس از جراحی، بیمار یک جلسه تحت درمان رادیوتراپی قرار گرفت. متأسفانه بیمار به دلیل مشکلات روحی ناشی از اختلال در تکلم و عملکرد دهانی و عدم تمایل او به ادامه درمان رادیوتراپی طی 10 ماه بعد از تشخیص اولیه ملانوم بدخیم دهانی فوت کرد.
تصویر1. نمای خارج دهانی از بیمار
تصویر2. نمای داخل دهانی ضایعه
تصویر3. نمای پانورامیک از بیمار
تصویر 4. نمای میکروسکوپی از ضایعه 4× (H&E) تصویر 5. نمای میکروسکوپی از ضایعه 20× (H&E)
بحث[AG5] ملانوسیتهای پوست نقش حفاظتی را در برابر اثرات مضر نور خورشید دارند. در مخاط دهان ملانوسیتها در رأس و اطراف رت پگها حضور دارند. ملانوسیتها از سلولهای ستیغ عصبی جنینی مشتق شده و به لایه بازال اپیدرم مهاجرت می کنند. ملانوسیتهای تغییر شکل داده شده به سمت تغییرات بدخیمی رفته تا سلولهای ملانوما را به صورت سلولهای دوکی یا گرد با هسته های هایپرکروم تشکیل دهند. این سلولهای بدخیم از زوائد دندریتیک مشتق شده و توانایی تهاجم به لایه های سطحی از اپیتلیوم و بافت همبند زیرین را دارند.(7) نور خورشید در ایجاد ملانومای پوستی دخیل ملانومای اولیه دهانی در مراحل ابتدایی، بدون علامت بوده که همین امر منجر به تأخیر در تشخیص برخی مقالات، سه فاز رشدی برای ملانوم بدخیم دهانی گزارش کرده اند. فاز اول، فاز ماکولار است که شامل تکثیر ملانوسیت های دندرتیک بدون آتیپی واضح می باشد. فاز دوم، فاز پلاک پیگمانته است که شامل آشیانههایی از سلولهای توموری قبل از تهاجم و هایپرپیگمانتاسیون در لایه سلولی بازال و incontinence در لایه ایتلیوم زیرین می باشد. فاز سوم، فاز ندولار است که شامل سلولهای تومورال اپیتلیوئید و یا دوکی شکل در زیر مخاط می باشد.(4،17) معیارهای ABCDE در تشخیص بالینی ملانومای پوستی، می تواند در ملانوم بدخیم دهانی نیز مورد استفاده قرار گیرد. این معیارهای تشخیصی شامل Asymmetry (عدم تقارن در شکل ضایعه)،Border irregularities (بوردرهای نامنظم)، Color variation (تنوع رنگ)، Diameter>6 mm (قطر بیشتر از 6 میلیمتر) وEvolving change (برجستگی و برآمدگی ضایعه در طی زمان) می باشند.(18) از لحاظ رادیوگرافی درگیری استخوان فک ناشی از ملانوما نادر می باشد اما در صورت درگیری استخوان، از سایر تومورهای بدخیم لیتیک استخوانی یا استئومیلیت غیرقابل افتراق می باشد. تقریباً 20-13/0 از بیماران در هنگام مراجعه به دلیل وجود ضایعه مخاطی، متاستاز به لنف نودها را دارند. بنابراین CT اسکن و MRI به منظور گسترش دقیق ضایعه و متاستاز ناحیه ای به لنف نودهای تحت فکی و گردنی بایستی مشخص گردد.(9) از لحاظ هیستوپاتولوژی وجود تراکم بالایی از ملانوسیتهای آتی پیک (که معمولأ نسبت به ملانوسیتهای نرمال بزرگتر بوده و درجات متفاوتی از پلئومورفیسم و هیپرکروماتیسم برداشت وسیع جراحی با مارجین کافی و عاری از تومور با یا بدون dissection جراحی درمان انتخابی ملانومای بدخیم می باشد و رادیوتراپی و شیمی درمانی به عنوان روشهای درمانی کمکی آن می باشد. ملانوم بدخیم دهانی بر خلاف ملانومای پوستی، در صورتی که ضایعه محدود و لوکالیزه باشد می تواند با رادیوتراپی کنترل گردد. شیمی درمانی و ایمونوتراپی می تواند در پیشگیری از متاستازهای دوردست نقش داشته باشد. Dacarbazine (DTIC) و اینترفرون آلفا-b2 به عنوان درمان ایمونوتراپی و کموتراپی می باشند. خط اول درمان با داروی DTIC به تنهایی و یا در ترکیب با nimustine hydrochloride و vincristine می باشد.(22،21،7) اغلب ملانوماهای بدخیم دهانی در هنگام تشخیص بزرگ بوده و پروگنوز ضعیفتری نسبت به ملانومای پوستی دارند. میزان بقای 5 ساله گزارش شده از ملانوم بدخیم دهانی، 5/4 تا 29% با میانگین بقای 5/18 ماه بعد از تشخیص اولیه می باشد. در مجموع میزان بقا ضعیف بوده که این میزان در ملانوماهای دارای متاستاز بدتر نیز می گردد.(19) پیشگیری و غربالگری ملانوم بدخیم دهانی شامل ارزیابی سالانه(16)[p6] ضایعات پیگمانته مخاط دهان می باشد. نتیجه گیری [p7] اغلب ملانوماهای دهانی بدون علامت و بزرگ بوده و تشخیص تا تظاهر علائم به تأخیر می افتد. با توجه به موارد ذکر شده در تشخیص افتراقی ملانومای بدخیم دهانی، در ضایعات مشکوک تاریخچه دقیق و معاینه بالینی کامل و پیگیری ضایعه از سوی دندانپزشک ضرورت می یابد. تشخیص زودهنگام شامل معاینه داخل دهانی دقیق، بیوپسی زودهنگام از توده های پیگمانته و غیرپیگمانته مشکوک می باشد. تکنیکهای پیشرفته جراحی و مداخلات کموتراپی، رادیوتراپی، ایمونوتراپی و درمان ترکیبی می تواند در کمک به بیماران مبتلا به ملانوم دهانی مفید واقع گردد. تشکر و قدردانی از همکاری صمیمانه بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی بابل و بخش پاتولوژی انستیتو کانسر بیمارستان امام خمینی تهران کمال تشکر و قدردانی را داریم.
| ||
| مراجع | ||
7. Sheethal H S, Kavita Rao, Priya N S, Smitha T. Malignant melanoma of mandibular gingiva: A case report with literature review. Int J Contemp Dent Med Rev 2015: 2015.10. Garzino-Demo P, Fasolis M, Maggiore GM, Pagano M, Berrone S. Oral mucosal melanoma: A series of case reports. J Craniomaxillofac Surg 2004; 32(4): 251-7.14. Fauzdar S, Rao DD, Arthanari KK Krishnan G, Naikmasur VG, Revanappa MM. Malignant melanoma of the mandibular gingiva. Rare Tumors 2010; 2 (2): 25.15. Rathore RS, Phulari RG, Vasavada DG, Patel DK. A rare and extensive case of oral malignant melanoma involving mandibular ingiva. J Clin Diagn Res 2016; 10(2): ZD11-2. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 11,031 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,619 |
||
