بررسی رابطه ی بین ادراک دلبستگی کودکی و دلبستگی نوجوانی با پایگاه های هویت در نوجوانان 15 تا 17 ساله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مجله اصول بهداشت روانی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مقاله 5، دوره 12، شماره 48، دی 1389، صفحه 692-701 اصل مقاله (230.3 K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22038/jfmh.2010.1032 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| نویسنده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| فاطمه محرری | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| استادیار گروه روان پزشکی، مرکز تحقیقات روان پزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی مشهد | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| چکیده | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| هدف پژوهش حاضر بررسی رابطهی بین ادراک دلبستگی کودکی و سبکهای دلبستگی در نوجوانی با پایگاههای هویت بود روشکار: در سال تحصیلی 88-1387 در یک مطالعهی توصیفیتحلیلی از نوع مقطعی، نمونهی پژوهش شامل 104 پسر و 106 دختر دانشآموز دبیرستانی شهرستان تربت جام با دامنهی سنی 17-15 سال به صورت تصادفی و از طریق روش نمونهگیری چند مرحلهای انتخاب شدند. سبک دلبستگی به والدین توسط آزمون سنجش مقیاس دلبستگی نسبت به هر والد و سبک دلبستگی در نوجوانان توسط پرسشنامهی سبک دلبستگی کولینز و رید و پایگاه هویت توسط پرسشنامهی سنجش عینی پایگاه هویت من اندازهگیری شد. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون مجذور خی و تحلیل رگرسیون استفاده شد. یافته ها: معادلات رگرسیونی بیانگر این موضوع است که به ترتیب دلبستگی ایمن، دلبستگی ناایمن-دوسوگرا و دلبستگی اجتنابی بیشترین اثر را بر پایگاه هویت موفق داشتهاند و به ترتیب دلبستگی اجتنابی، دلبستگی ناایمن-دوسوگرا و دلبستگی ایمن بیشترین اثر را بر پایگاه هویت زودرس داشتهاند. علاوه بر این به ترتیب دلبستگی ناایمن-دوسوگرا، دلبستگی اجتنابی و دلبستگی ایمن (با جهت مخالف) بیشترین اثر را بر پایگاه هویت معوق و دلبستگی اجتنابی، دلبستگی ایمن (با جهت مخالف) و دلبستگی ناایمن-دوسوگرا بیشترین اثر را بر پایگاه هویت سردرگم داشتهاند. نتیجه گیری: این تحقیق نشان دادکه هر چه دلبستگی ایمن در کودکی و نوجوانی بیشتر باشد فرد در نوجوانی با احتمال بیشتری پایگاه هویتی موفق را اتخاذ میکند. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| کلیدواژهها | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ادراک؛ پایگاه های هویت؛ دلبستگی؛ نوجوان | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| اصل مقاله | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
دلبستگی[1] یک واژهی روانشناختی است که رابطهی عاطفیاجتماعی کودک و مادر را بیان میکند. این پدیدهی روانی یکی از عوامل عمده در تحول اجتماعی و عاطفی کودک محسوب میگردد. همچنین دلبستگی کودک به مادر نتایج طولانی مدت را به دنبال دارد و شالودهی روابط بعدی کودک با والدین و مناسبات عاطفی و اجتماعی او را بنا بالبی معتقد است که دلبستگی در طول زمان دارای ثبات نسبی است، به این معنی که نحوهی روابط بعدی فرد را با همسالان، دوستان همجنس و غیر همجنس پیشبینی میکند و در رشد سالم و تامین بهداشت روانی فرد اهمیت ویژهای دارد (2). از طرف دیگر نوجوانی را دورهی گذر از کودکی به بزرگسالی و رویارویی با چالشهای این دوره تعریف کردهاند (3)، در این دوره موجود زندهی انسانی در قلمروی بینابینی مرحلهی کودکی و بزرگسالی قرار گرفته، در حالیکه با فشارها و انتظارات هر دو دوره دست به گریبان است (4). بر طبق نظریهی اریکسون[4] دلواپسی اصلی مرحلهی پنجم رشد روانی اجتماعی «هویت در مقابل سردرگمی هویت[5]» میباشد. نوجوانان در جستجوی هویت با بسیاری از نقشهای جدید و با وضعیتهای بزرگسالی، از عشق گرفته تا شغل، روبهرو بر طبق نظریهی وی، نوجوانانی که بحران هویت یعنی مرحلهی فعال پرسشگری دربارهی خود و تعریف خویشتن را پشت سر گذاشتهاند و خودشان به مواضع فکری خاصی دست یافته و به آنها پایبندند و در مورد شغل خود نیز به تفهیم قطعی رسیدهاند در پایگاه هویت موفق قرار دارند. در صورتی که نوجوانانی که به شغل و جهانبینی خود احساس تعهد میکنند ولی در آنها علایمی از تجربهی بحران هویت دیده نمیشود در پایگاه هویت زودرس قرار دارند. اما نوجوانانی که در حال تجربهی بحران هویت هستند و فعالانه میکوشند تا پاسخهایی برای پرسشهای خود بیابند و هنوز گرفتار تعارض بین علایق خود و برنامههایی هستند که والدینشان برای آنها در نظر گرفتهاند، در پایگاه هویت معوق قرار دارند. در نهایت نوجوانانی که تعهدات شغلی و ایدئولوژی محکمی ندارند و به صورت فعال در تلاش برای رسیدن به آن نیستند در پایگاه هویت سردرگم قرار دارند (9-6). همچنین نوع ارتباط نوجوان با والدین در چگونگی شکلگیری هویت آنان موثر است. پژوهشهای مارکستروم[11]، آدامز[12]، واترمن[13]، گراته وانت[14] و کوپر[15] موید این مطلب است (10). نوجوانانی که در حالت پراکندگی هویت هستند، غالبا کسانیاند که از جانب والدین خود به فراموشی سپرده شده و یا طرد شدهاند. شاید علت این امر آن است که شکلگیری هویت در آغاز مستلزم همانندسازی با پدر و مادر است و همانندسازی با ویژگیهای آنان وقتی انجام میشود که نوجوانان به آنان دلبستگی داشته باشد (10). آرمسدن[16] و گرینبرگ[17] از بررسیهای متعدد خود نتیجه گرفتند که کیفیت دلبستگی نوجوان به والدین و همسالان با سلامت روانی نوجوان، شکلگیری هویت، کنار آمدن با بحرانهای مختلف و رضایت از زندگی او ارتباط معنیدار دارد (11). همچنین کندی[18] و ریچ[19] و زیگل[20] در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که رشد هویت در سطح بالا با امنیت دلبستگی ارتباط دارد و اشخاص دارای سبک دلبستگی ایمن نسبت به اشخاص دارای سبکهای دلبستگی ناایمن (اجتنابی، مضطرب-دوسوگرا و بیسازمان-بیهدف) به احتمال کمتر سبک اسنادی افسردهساز دارند و به احتمال بیشتر پایگاه هویت موفق دارند و خانوادههایشان را در بیانگری، به هم پیوستگی، جهتگیری تفریحی-فعال و جهتگیری هوشی-فرهنگی در سطح بالاتری درجهبندی میکنند (12،13).به طور کلی پژوهشهای گوناگون اهمیت و نقش دلبستگی را در شکل گیری هویت، سلامت روانی و دیگر متغیرهای شخصیتی نشان میدهند اما با این وجود تحقیق در این زمینهی خاص در ایران بسیار کم صورت گرفته است.بر این اساس، پژوهش حاضر از دو جنبهی نظری و کاربردی اهمیت ویژهای دارد. هدف اصلی این تحقیق تعیین ادراک دلبستگی کودکی و دلبستگی نوجوانی و پایگاههای هویت در نوجوانان و بررسی رابطهی بین ادراک دلبستگی کودکی و دلبستگی نوجوانی با پایگاههای هویت ایشان و پاسخ به این سئوال است که آیا بین سبک دلبستگی به والدین و ادراک دلبستگی نوجوانی باپایگاههای هویت نوجوانی رابطهای وجود دارد یا خیر. روشکار پژوهش در طی یک مطالعهی توصیفیتحلیلی از نوع مقطعی، نمونهای شامل 210 دانشآموز (106 دختر و 104 پسر) مقطع دبیرستان از بخش مرکزی شهرستان تربت جام در سال تحصیلی 88-87 انتخاب شدند. از آنجا که پژوهشگر به لیست کاملی از اعضای جامعه دسترسی نداشت، از روش نمونهگیری چند مرحلهای استفاده شد (14). بدین ترتیب که براساس نمونهگیری طبقهای ابتدا بخشهای آموزش و پرورش به سه گروه برخوردار، نیمه برخوردار و محروم تقسیم شدند. در گام بعدی با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای از هر یک از بخشهای انتخاب شده یک دبیرستان پسرانه و یک دبیرستان دخترانه به تصادف انتخاب و تعداد 210 دانشآموز از بین دانشآموزان هرکدام از این دبیرستانها، در هر سه رشتهی ادبیات و علوم انسانی، تجربی و ریاضیفیزیک به روش پرسشنامههای این پژوهش، سه پرسشنامهی زیر بود: 1- پرسشنامهی دلبستگی کولینز و رید (RAAS): این مقیاس شامل خودارزیابی از مهارتهای ایجاد روابط و خودتوصیفی شیوهی شکلدهی روابط دلبستگی نسبت به نگارههای دلبستگی نزدیک است و مشتمل بر 18 ماده و سه زیرمقیاس میباشد که از طریق علامتگذاری روی یک مقیاس 5 درجهای از نوع لیکرت سنجیده میشود. دامنهی نمرهها برای هر ماده از «به هیچ وجه با خصوصیات من تطابق ندارد=1» تا «با خصوصیات من تطابق دارد=5» است. تحلیل عوامل سه زیرمقیاس از طریق 6 ماده مشخص میشود. زیرمقیاسها عبارتند از: الف) وابستگی: میزانی که اعتماد آزمودنی به دیگران را میسنجد. ب) نزدیک بودن: میزان آسایش در رابطه با صمیمیت و نزدیکی هیجانی را اندازهگیری میکند. ج) اضطراب: ترس از داشتن رابطه در ارتباطها را میسنجد. کولینز و رید بر پایهی توصیفهایی که در پرسشنامهی دلبستگی بزرگسالان هازان[24] و شیور[25] در مورد سه سبک اصلی دلبستگی وجود داشت، مواد پرسشنامه خود را تدارک در این مطالعه از این پرسشنامه برای ارزیابی ادراک سبک دلبستگی نوجوانان مورد مطالعه استفاده شد. پرسشنامهی کولینز و رید در تحقیقات متعددی مورد بررسی قرار گرفته و اعتبار و روایی آن به دست آمده است. پایایی آزمون در پژوهش کولینز و رید در سال 1990 بیش از 80 درصد گزارش شده است. نتایج حاصل از دوبار اجرای این پرسشنامه با فاصلهی زمانی یک ماه از یکدیگر نشان داد این آزمون در سطح 95 درصد قابل اعتماد است. علاوه بر این، اعتبار پرسش نامه از روش بازآزمایی در یک گروه پایلوت 20 نفری با فاصلهی 10 روز ارزیابی شد. ضریب همبستگی در این روش 76 درصد بود که بیانگر اعتبار مطلوب پرسشنامه است. 2- پرسشنامهی گسترشیافتهی سنجش عینی پایگاه هویت من-2 (EOM-EIS-2):در سال 1984، گراته وانت و آدامز (17) با تفکیک جنبهی عقیدتی و بینشخصی پرسشنامهی سنجش عینی پایگاه هویت من، اولین پرسشنامهی گسترش یافتهی سنجش عینی پایگاه هویت من (EOM-EIS-1) را ساختند. این پرسشنامه در بخش عقیدتی، چهار محتوای شغلی، سیاست، فلسفهی زندگی و مذهب را با در نظر گرفتن 2 سئوال برای هریک از چهار محتوا و در مجموع 8 سئوال برای هر پایگاه هویتی شامل میشود. با توجه به چهار پایگاه هویتی و از آنجا که برای هر پایگاه هویتی 8 سئوال در نظر گرفته شده است، در مجموع 32 سئوال به بخش عقیدتی هویت اختصاص یافته است. در بخش هویت بینشخصی نیز چهار حیطهی نقش جنسی، انتخاب دوست، تفریح و وعدهی ملاقات با جنس مخالف در نظر گرفته شده است. تعداد سئوالات این بخش نیز مانند سنجش عقیدتی 32 سئوال و در کل پرسشنامه دارای 64 سئوال است (18). در سال 1986 آدامز و بنیین[26] با اصلاح پرسشنامه (EOM-EIS-1) به خصوص در بخش بینشخصی، دومین پرسشنامهی گسترشیافتهی سنجش عینی پایگاه هویت من (EOM-EIS-2) را با حفظ همان ساختار و با همان 64 سئوال مورد اصلاح قرار دادند. 3-آزمون سنجش مقیاس سبک دلبستگی نسبت به هر والد هازان و شیور در 1986 آزمونی را بر اساس طبقهبندیهای سبک دلبستگی نوزادان در توصیفهای اینثورث[27] و همکارانش تهیه کردند. آزمون فوق شامل 6 پاراگراف (3 عبارت برای هر والد) است که روابط دوران کودکی شیور و گرنکویست[29] نیز برای ارزیابی دلبستگی دوران کودکی پاسخدهنده استفاده شد. جهت غلبه بر محدودیتهای روش انتخاب اجباری، گرنکویست و هیجکول1 از پاسخ دهندگان خواستند تا کاربردپذیری هر یک از عبارات را در مورد تجارب دوران کودکی خود با هر والد را بر اساس مقیاس چند درجهای از کاملا مخالف تا کاملا موافق تعیین کنند. بنا بر این در پژوهش حاضر نیز از پاسخدهندگان خواسته شد تا علاوه بر انتخاب یک عبارت برای هر والد، درجهی موافقت خود را بر هر عبارت بر اساس مقیاس 9 درجهای برای هر والد تعیین کنند. این مقیاس در سال 1997 توسط مظاهری به فارسی برگردانده شد (19). نتایج نمونه این تحقیق شامل 210 دانشآموز (106 دختر و 104 پسر) در محدوده سنی 17-15 سال بود که در سال تحصیلی 88-87 در مقطع دبیرستان مشغول به تحصیل بودند. همان طور که در جدول 1 مشاهده میشود، با توجه به نتایج پرسشنامهی کالینز و رید 0/40 درصد پاسخگویان دارای سبک دلبستگی ایمن بوده، در حالی که 4/34 درصد از سبک دلبستگی ناایمن-دوسوگرا و 7/25 درصد از سبک دلبستگی اجتنابی برخوردار بودهاند. همان طور که در جدول مشاهده میشود، ادراک دلبستگی دوران کودکی نسبت به هر والد نیز به طور جداگانه و با استفاده از آزمون سنجش مقیاس سبک دلبستگی نسبت به هر والد محاسبه شده است و مشاهده میشود که ادراک دلبستگی ایمن، ناایمن-دوسوگرا و اجتنابی نسبت به مادر به ترتیب 8/70، 2/4 و 0/25 و نسبت به پدر 1/73، 5/4 و 4/22 درصد بوده است. نیز 7/56 درصد پاسخگویان دارای پایگاه هویت موفق بوده، در حالی که 20 درصد از پایگاه هویت معوق، 2/15 درصد از پایگاه هویت زودرس و 1/8 درصد از پایگاه هویت سردرگم برخوردار بودهاند. 1پس از این که با استفاده از سه آزمون ذکر شده در بالا، نمرات سبک دلبستگی و پایگاه هویت به دست آمد. جهت تحلیل دادهها از آزمون مجذور خی استفاده شد. در مقایسه بین سبکهای دلبستگی به مادر (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) و پایگاههای هویت (موفق، زودرس، معوق و سردرگم) با درجه آزادی 6 در سطح معنیداری 01/0 مقدار مجذور خی به دست آمده برابر با 018/7 بود که مبین وجود رابطهی معنیدار بین این دو متغیر میباشد.
جدول1- رابطه بین سبک دلبستگی به والدین (ایمن، اجتنابی و ناایمن – دوسوگرا) و سبک دلبستگی (ایمن، اجتنابی و ناایمن–دوسوگرا) با پایگاههای هویت نوجوانان (موفق، زودرس، معوق و سردرگم)
در مقایسه بین سبکهای دلبستگی به پدر (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) و پایگاههای هویت (موفق، زودرس، معوق و سردرگم) با درجه آزادی 6 در سطح معنیداری 01/ 0 مقدار مجذور خی به دست آمده برابر با 965/13 بود که مبین وجود رابطهی معنیدار بین سبکهای دلبستگی به پدر و پایگاههای هویت دانشآموزان میباشد. همین طور در مقایسه بین برای سبکهای دلبستگی نوجوان (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) و پایگاههای هویت (موفق، زودرس، معوق و سردرگم) با درجه آزادی 6 در سطح معنیداری 01/0 مقدار مجذور خی به دست آمده برابر با 658/10 بود که مبین وجود رابطهی معنیدار بین سبکهای دلبستگی در نوجوان و پایگاههای هویت ایشان میباشد. با توجه به وجود رابطهی معنیدار بین ادراک دلبستگی به مادر، ادراک دلبستگی به پدر و سبکهای دلبستگی نوجوانی با پایگاههای هویت نوجوانان، جهت ارزیابی میزان تاثیر هر یک از سبکهای دلبستگی بر انواع پایگاههای هویت، از تحلیل رگرسیون استفاده کردیم. به این صورت که پایگاههای هویت به عنوان متغیر وابسته و سبکهای دلبستگی (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) به عنوان متغیرهای مستقل وارد تحلیل شدند. دادهها نشان میدهد که از مجموع واریانس پایگاه هویت موفق، 041/0 آن توسط سه گونه سبک دلبستگی تبیین شده است. با توجه به مقدار F محاسبه شده و سطح معنیداری، مدل رگرسیونی انجام شده معنیدار میباشد. معادلهی رگرسیونی محاسبه شده نشان میدهد که به ترتیب دلبستگی ایمن، دلبستگی ناایمن-دوسوگرا و دلبستگی اجتنابی بیشترین اثر را بر پایگاه هویت موفق داشتهاند (جداول 2 و 3).
جدول 2- تحلیل واریانس یکطرفه نمرات سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت موفق
جدول 3- میزان ضریب رگرسیون سبک های دلبستگی و پایگاه هویت موفق
دادهها نشان میدهد که از مجموع واریانس پایگاه هویت زودرس، 029/0 آن توسط سه گونهی سبک دلبستگی تبیین شده است. با توجه به مقدار F محاسبه شده و سطح معنیداری، مدل رگرسیونی انجام شده معنیدار نمیباشد. معادلهی رگرسیونی محاسبه شده نشان میدهد که به ترتیب دلبستگی اجتنابی، دلبستگی ناایمن-دوسوگرا و دلبستگی ایمن بیشترین اثر را بر پایگاه هویت زودرس داشتهاند (جداول 4 و 5).
جدول 4- تحلیل واریانس یکطرفه نمرات سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت زودرس
جدول 5- میزان ضریب رگرسیون سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت زودرس
دادهها نشان میدهد که از مجموع واریانس پایگاه هویت معوق، 058/0 آن توسط سه گونه سبک دلبستگی تبیین شده است. با توجه به مقدار F محاسبه شده و سطح معنیداری، مدل رگرسیونی انجام شده معنیدار میباشد. معادلهی رگرسیونی محاسبه شده نشان میدهد که به ترتیب دلبستگی ناایمن-دوسوگرا، دلبستگی اجتنابی و دلبستگی ایمن بیشترین اثر را بر پایگاه هویت معوق داشتهاند (جداول 6 و 7).
جدول 6- تحلیل واریانس یکطرفه نمرات سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت زودرس
دادهها نشان میدهد که از مجموع واریانس پایگاه هویت سردرگم، 039/0 آن توسط سه گونه سبک دلبستگی تبیین شده است. با توجه به مقدار F محاسبه شده و سطح معنیداری، جدول 7- میزان ضریب رگرسیون سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت معوق
مدل رگرسیونی انجام شده معنیدار میباشد. معادلهی رگرسیونی محاسبه شده نشان میدهد که به ترتیب دلبستگی اجتنابی، دلبستگی ایمن (با جهت مخالف) و دلبستگی ناایمن–دوسوگرا بیشترین اثر را بر پایگاه هویت سردرگم داشتهاند (جداول 8 و 9).
جدول 8- تحلیل واریانس یکطرفه نمرات سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت زودرس
جدول 9- میزان ضریب و گرسیون سبکهای دلبستگی و پایگاه هویت سردرگم
بحث و نتیجهگیری یافتههای توصیفی حاصل از این پژوهش نشان داد که درصد بیشتری از دانشآموزان چه در کودکی و نسبت به هر دو والد و چه در نوجوانی، دارای سبک دلبستگی ایمن میباشند که این نتیجه با نتایج تحقیقات هازان و شیور هماهنگ است (19). این دو در مطالعات خود بیان میکنند که 56 درصد افراد مورد بررسی دارای سبک دلبستگی ایمن، 25 درصد دارای سبک دلبستگی اجتنابی و 19 درصد دارای سبک دلبستگی مضطرب-دوسوگرا هستند اما نتایج تحقیق ما با نتایج تحقیقات کندی که بیان میکند 66 درصد نوجوانان دارای سبک دلبستگی ناایمن و 33 درصد دارای سبک دلبستگی ایمن همچنین یافتههای توصیفی حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که درصد بیشتری از دانشآموزان این نمونه، دارای پایگاه هویت موفق میباشند که با افزایش سن بر تعداد آنها افزوده میشود. این نتیجه با نتایج حاصل از تحقیقات میلمن[30] (21) و فرگیو و بارکر[31] (22) هماهنگ است. این تحقیق نشان داد که بین ادراک دلبستگی کودکی (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) و دلبستگی نوجوان (ایمن، اجتنابی و ناایمن-دوسوگرا) و پایگاههای هویت دانشآموزان (موفق، زودرس، معوق و سردرگم) رابطه وجود دارد. نتایج حاصل از آزمون معنادار بودن مجذور خی نشان داد که سبک دلبستگی ایمن به مادر و دلبستگی ایمن در نوجوانی با هویت موفق رابطه معنیدار دارد. بر این اساس میتوان نتیجه گرفت که یافتههای تحقیقات کندی (12) ریج و سیگل (13)، مک کینون[32] و مارسیا (23) که بیان میکند بین سبک دلبستگی ایمن و پایگاه هویت موفق رابطهی معنیدار وجود دارد هماهنگ است و این یافتهها بر حسب چندین احتمال تبیین میشود. همان طوری که دلبستگی به کودک اجازهی اکتشاف و جستجو در محیط را میدهد در نوجوانی نیز دلبستگی این کارکرد را دارا میباشد. نوجوانانی که به والدین خود به عنوان پایگاه اصلی دلبسته هستند، سطوح جدیدی از استقلال را از والدینشان کسب میکنند و در میان این پایگاه امن به کاوش در نقشهای اجتماعی و انتخابهای مختلف میپردازند و به خاطر مسئولیتپذیری، پاسخگو و پذیرا بودن والدینشان بهتر هویت خود را شکل میدهند. علاوه بر این بعضی از ویژگی های نوجوانان دارای سبک دلبستگی ایمن میتواند به آنها کمک کند تا به پایگاه هویت موفق دست یابند. این ویژگیها عبارتند از: 1-اعتماد به نفس بالا و تمایل به برقراری روابط صمیمانه و مثبت با دیگران 2-تجسم مثبت و حمایتگرا از منبع دلبستگی (والدین یا همسالان) که این تجسم مثبت میتواند احساس خودارزشمندی و تسلط را در این افراد افزایش داده و فرد را قادر میسازد که عواطف منفی خود را به شیوهای سازنده تعدیل کند. 3- نوجوانان ایمن کمتر از خطرات میترسند زیرا در موقعیت خطرزا خود را تنها احساس میکنند بر این اساس بیشتر اهل خطر کردن هستند و میتوانند در فرآیند اکتشاف بهتر عمل کنند. 4-درشرایط بحرانی بر حمایتهای دیگران تکیه میکنند و قدرت بیان هیجانات خود را دارند. بنا براین مطالعات نشان داده است که نوجوانانی که ارتباطهای گرم و صمیمی با والدین خود دارند مفهوم خود عمیقتری داشته بیشتر به خود اعتماد دارند و از سازگاریهای روانی بالاتری برخوردار با توجه به این که نتایج این پژوهش و سایر پژوهشهای مرتبط نشان دادهاند که سبک دلبستگی ایمن میتوانند به نوجوانان در دستیابی به هویت موفق کمک کند لذا توجه به سبک دلبستگی نوجوانان و فراهمسازی محیط مناسب از دوران کودکی فرد در دامان مادر برای شکلگیری دلبستگی ایمن میتواند به شکلگیری هویت موفق در آنها کمک کند.
[1]Attachment [2]John Bowlby [3]Attachment Figure 4Erickson [5]Identity Versus Identity Confusion 6Marcia [7]Achieved [8]Foreclosure [9]Moratorium [10]Diffused [11]Markstrom [12]Adams [13]Waterman [14]Gratevant [15]Cooper 1Armsden 2Greenberg [18]Kennedy [19]Rich [20]Siegel [21]Revised Adult Attachment Scale (Collins and Read, 1990) [22]Extended Objective Measure of Ego Identity Status-2nd Version) [23]Measured of Childhood Attachment to Each Parent [24]Hazan [25]Shaver [26]Adams and Benyen [27]Insvers [28]Patrick [29]Granquest 1Meilman 2Fregeau and Barker 3Mackinnon
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| مراجع | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. Bowlby J. Attachment and loss. New York: Basic books; 1982: 23-5. 2. Golinezhad M. [Study on the relationship between attachment style and hard supernatant with readiness addiction]. MA. Dissertation. College of psychology, 2001: 59-67. (Persian) 3. Lohman BJ, Jarvis PA. A longitudinal study of congruence in family dyads regarding stressors and coping. Predictors of family environment and coping. Proceeding of the 7t Biennial Meeting of the Society for Research on Child Development; 1997; Apr, Washington DC, USA, 1997. 4. Ahadi H, Jamhori F. [Development psychology: Adolescence, adulthood (adolescents and young adults)]. Tehran: Pardis; 2003: 14-84. (Persian) 5. Atkinson RL, Atkinson RC. [Area of psychology Hylgard]. Baraheni MT. (translator). Tehran: Roshd; 2003: 103-36. (Persian) 6. Erikson EH. Identity and the life cycle. New York: Norton; 1959: 26-30. 7. Erikson EH. Identity: Youth and crisis. New York: Norton; 1968: 32-41. 8. Marcia JE. The ego identity status approach to ego identity. In: Matteson DR, Orlofsk JL, Waterman AS, Archer SL, Marcia JE. (editors). [Ego identity: A handbook of psychosocial research]. New York: Springer-Verlag; 1993: 3-21. 9. Schwartz JS, Mullis RL, Waterman AS, Dunham RM. Ego identity status, identity style, and personal expressiveness: An empirical investigation of three convergent constructs. J Adolesc Res 2000;15(4): 504-21. 10. Lotfabadi H. [Development psychology]. Tehran: Samt; 2001:31-42. (Persian) 11. Armsden G, Greenberg MT. The inventory of parent and peer attachment: Relationship to 12. Kennedy JH. Romantic attachment style and family of origin in first year college student. [cited 1999]. Available from: URL; http://www.findarticle.com 13. Reich WA, Siegel HI. Attachment, ego-identity development and exploratory interest in university students. Asian J Soc Psychol 2002; 5(2): 125-34. 14. Naderi E, Seif Naraghi M. [Research methods and how the evaluation in the behavioral sciences]. Tehran: Badr; 2002: 89-101. (Persian) 15. Khoynezhad Q. [Research methods in education]. Tehran: Samt; 2001:72-9. (Persian) 16. Feeny J, Noller P. Adult attachment, thousand oaks. New Delhi: Sage; 1996: 151-9. 17. Ghazanfari A. [Study effect of identity and coping strategies on mental health of students]. PhD. Dissertation. Allameh Tabatabai University, College of psychology, 2003: 68-96. (Persian) 18. Rahiminezhad A. [Study transformation of identity and its relationship with its dignity and anxiety in bachelor students]. PhD. Dissertation. Tehran: Tarbiat Modarres University, College of psychology, 2000: 101-13. (Persian) 19. Denise CW. Relationship of parental attachment and identity status to college student adjustment. Minnesota: Minnesota University; 2008: 32-58. 20. Shahabizade F. [Relationship between perceived attachment, attachment and adolescent attachment to God]. MA. Dissertation. Tehran: Shahid Beheshti University, College of psychology, 2004: 79-85. (Persian) 21. Meilman PW. Cross-sectional age changes in ego identity status during adolescence. Dev Psychol 1979; 15: 230-1. 22. Fregeau DI, Barker M. A measurement of the process of adolescence, standardization and interpretation. Adolescence 1988; 21: 913-9. 23. Makcinnon JL, Marsia JE. (2002). Concurring of woman identity status, styles, and understand of children development. J Behav Dev 2002; 26(1): 70-80. 24. Daneshiyan M. [Relationship between attachment to parents and peers with methods to deal with stress and self-esteem girl students of guidance and the third high school]. MA. Dissertation. Tehran University, College of psychology, 1999: 94-106. (Persian)
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 13,981 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,575 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||